Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim

Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim to monumentalna neogotycka rezydencja wzniesiona w drugiej połowie XIX wieku na Grodowym Wzgórzu. Jest wpisany do rejestru zabytków, a wraz z otaczającym go parkiem tworzy zespół architektoniczno-krajobrazowy uznany w 2024 roku za pomnik historii.

Fundatorka i budowa

Pałac powstał z inicjatywy królewny niderlandzkiej Marianny Orańskiej, która w 1838 roku stała się właścicielką dóbr kamienieckich. Tego samego roku, 15 października, położono kamień węgielny na Grodowym Wzgórzu. Budowa trwała ponad trzydzieści lat, od 1838 do 1872 roku.

Projektanci

Głównym projektantem pałacu był Karl Friedrich Schinkel, jeden z czołowych architektów swojej epoki. Ze względu na jego stan zdrowia prace na miejscu nadzorował młodszy architekt Ferdinand Martius. Założenia ogrodowe wokół rezydencji zaprojektował w 1858 roku Peter Joseph Lenné, generalny dyrektor pruskich ogrodów.

Styl i bryła budynku

Pałac reprezentuje neogotyk z elementami eklektyzmu. Bryła wzniesiona jest na planie prostokąta o wymiarach 75,3 na 48,3 metra, z czterema narożnymi wieżami o wysokości 33,6 metra. Wewnątrz znajdują się dwa dziedzińce, rozdzielone arkadowym krużgankiem. Fasadę główną zwieńcza szczyt z kartuszem herbowym księcia Albrechta Hohenzollerna i królewny Orańskiej, którzy władali pałacem po Mariannie.

Zniszczenia i odbudowa

Podczas drugiej wojny światowej Niemcy urządzili w pałacu magazyn przejściowy dla dzieł sztuki zwożonych ze Śląska. W lutym 1946 roku budynek spłonął, podpalony przez żołnierzy radzieckich. Zniszczeniu uległy stropy najwyższych pięter, pokrycie wież i dachów oraz częściowo sklepienia i wnętrza. Część ocalałych marmurów trafiła do budowy Sali Kongresowej w warszawskim Pałacu Kultury i Nauki.

Po latach częściowej i nieciągłej rekonstrukcji gmina Kamieniec Ząbkowicki przejęła zarząd nad pałacem w 2012 roku i rozpoczęła systematyczne remonty: w 2013 roku odtworzono sklepienia w sali balowej, w 2014 wyremontowano taras widokowy, a w 2018 otwarto zrewaloryzowane mauzoleum Hohenzollernów.

Park pałacowy

Wokół pałacu rozciąga się park o powierzchni ponad kilometra kwadratowego, z ponad setką pomników przyrody. Rośnie w nim między innymi wiekowy dąb o obwodzie 525 centymetrów.

Praktycznie

• Adres: ulica Zamkowa, Kamieniec Ząbkowicki, według strony oficjalnej pałacu.
• Dojazd: Kamieniec Ząbkowicki leży w powiecie ząbkowickim na Dolnym Śląsku, dokładny dojazd warto zaplanować z wyprzedzeniem.
• Czego się spodziewać: zwiedzania wnętrz pałacu z przewodnikiem oraz spaceru po parku; godziny otwarcia i zasady zwiedzania trzeba sprawdzić na stronie oficjalnej przed wizytą.