Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy

Groß-Rosen to teren dawnego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego, założonego latem 1940 roku nieopodal dzisiejszej wsi Rogoźnica na Dolnym Śląsku. Dziś działa tu muzeum poświęcone pamięci ofiar.

Powstanie obozu

Obóz założono latem 1940 roku na terenie dawnego majątku ziemskiego w pobliżu miejscowości znanej dziś jako Rogoźnica. Pierwszych stu więźniów, w tym 98 Polaków, przywieziono 2 sierpnia 1940 roku. Od początku więźniowie pracowali przy wydobyciu granitu w pobliskim kamieniołomie. W maju 1941 roku obóz uzyskał samodzielność administracyjną, przestając być filią innego obozu.

Sieć podobozów

Do 1944 roku Groß-Rosen stał na czele sieci liczącej ponad sto podobozów pracy, rozsianych na Śląsku oraz na terenie ówczesnych Czech i Niemiec. Przez cały kompleks przeszło około 125 tysięcy więźniów, wśród nich Polacy, Żydzi, obywatele radzieccy oraz francuscy uczestnicy ruchu oporu. W obozie i jego podobozach zginęło około 40 tysięcy osób.

Wyzwolenie i ewakuacja

Obóz główny wyzwoliła Armia Czerwona 14 lutego 1945 roku. Wcześniej, w lutym 1945 roku, Niemcy przeprowadzili ewakuację więźniów w głąb Rzeszy, w warunkach, które dla wielu z nich okazały się śmiertelne.

Miejsce pamięci dzisiaj

W latach 1950-1953 na terenie dawnego obozu stanął pomnik ofiar, zaprojektowany przez Adama Prockiego. Muzeum Gross-Rosen powołano w 1983 roku, z siedzibą w Rogoźnicy oraz pracownią naukowo-badawczą w Wałbrzychu. Dawny kamieniołom, w którym pracowali więźniowie, udostępniono zwiedzającym w 2005 roku.

Wystawy stałe i czasowe mieszczą się dziś w budynku dawnego kasyna SS. Muzeum udostępnia wirtualne zwiedzanie oraz audioprzewodniki, a dla osób z ograniczoną mobilnością wypożyczalnię pojazdów elektrycznych. Prowadzone są programy edukacyjne poświęcone historii Holokaustu. Przy muzeum działa archiwum z bazą danych osób zmarłych w obozie, zeznaniami ocalałych oraz materiałami audiowizualnymi, mieszczące się w Wałbrzychu przy ulicy Szarych Szeregów 9.

Okolica

W okolicy warto też odwiedzić Muzeum Regionalne w Jaworze oraz Izbę Tradycji Ziemi Strzegomskiej w Strzegomiu, a dla zainteresowanych architekturą sakralną bazylikę Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Strzegomiu.

Praktycznie

• Miejscowość: Rogoźnica, powiat świdnicki, przy drodze krajowej numer 374 między Strzegomiem a Legnicą
• Wystawy otwarte są codziennie, godziny zwiedzania warto sprawdzić przed wizytą na stronie oficjalnej muzeum
• Do Rogoźnicy dojeżdża się koleją lub autobusem, we wsi jest stacja i przystanek
• Zwiedzanie obejmuje teren dawnego obozu, dawny kamieniołom oraz wystawy w budynku dawnego kasyna SS, dostępne są audioprzewodniki i wirtualne zwiedzanie online