Zamek Szczerba

Zamek Szczerba to ruiny średniowiecznej warowni w południowo-wschodniej części Gór Bystrzyckich, w Sudetach Środkowych, kilkaset metrów na północ od wsi Różanka, niedaleko Gniewoszowa.

Budowa i pierwsi właściciele

Kamienny zamek wznieśli polscy rycerze, a badacze przypuszczają, że w tym miejscu mogła wcześniej istnieć niewielka warownia z czasów sporów Bolesława Chrobrego z Czechami na początku XI wieku. Obecna budowla pochodzi z przełomu XIII i XIV wieku, z rozbudową w XIV-XV wieku. Pod koniec XIII wieku czeski król Wacław II miał nadać warownię klasztorowi cystersów w Kamieńcu Ząbkowickim, choć zakonnicy nie utrzymali jej długo, a zamek zniszczono już w 1318 roku.

Zniszczenie przez husytów

W 1358 roku majątkiem władał Otto Schuler, syn Ottona von Glaubitz z Łużyc. Ród Glaubitzów mógł przejąć te dobra, gdy region kłodzki znalazł się pod władzą Jana Luksemburskiego. Ostateczny cios zadały zamkowi w 1428 roku oddziały husyckie, które zdobyły i zniszczyły warownię przy użyciu artylerii, wówczas stosunkowo nowoczesnej broni. Zamku już nie odbudowano.

Układ warowni

Mury obronne o nieregularnym, owalnym kształcie przypominającym podkowę z prostym zachodnim bokiem miały ponad 100 metrów długości, do 9 metrów wysokości i około 1,5 metra grubości. Od strony południowej, południowo-zachodniej i zachodniej wykuto w skale głęboką fosę. Niewielki dziedziniec miał około 40 metrów długości i 10-18 metrów szerokości, a do zamku prowadziła wąska, trzymetrowa brama główna z mostem zwodzonym oraz dodatkowa furta w murze północnym. Przy murze północnym stały dwupiętrowe budynki mieszkalne z czterema izbami i piwnicami, a w narożniku północno-wschodnim stała wieża.

Dzisiejszy stan

Kamień z ruin był stopniowo rozbierany przez okolicznych mieszkańców od XVI wieku. Mimo to zachowała się dobrze czytelna ruina: fragmenty murów obronnych sięgające miejscami 9 metrów wysokości, zarys dziedzińca, podstawa wieży, fragment budynku mieszkalnego, brama i ślady fosy. Ruiny wpisano do rejestru zabytków nieruchomych, z datowaniem w rejestrze określonym na XIV wiek.

Praktycznie

• Położenie: południowo-wschodnia część Gór Bystrzyckich, powiat kłodzki, przy drodze między Międzylesiem a Gniewoszowem, kilkaset metrów na północ od Różanki.
• Dojazd: dojście od drogi wojewódzkiej numer 389, ruiny stoją na wzniesieniu między dwoma potokami.
• Czego się spodziewać: dostęp swobodny, bez opieki i bez infrastruktury turystycznej, teren skalisty i porośnięty drzewami.
• W okolicy, w promieniu kilku kilometrów, leży szczyt Jagodna.
• Niedaleko jest też Park Zdrojowy w Długopolu-Zdroju.