Gotycka katedra biskupów wrocławskich na Ostrowie Tumskim, czwarta świątynia w tym miejscu, z największymi w Polsce organami i galeryjką widokową na wieży.
Archikatedra św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu to rzymskokatolicki, gotycki kościół parafialny i zarazem katedralny biskupów wrocławskich, zlokalizowany na wrocławskim Ostrowie Tumskim przy placu Katedralnym. To kościół metropolitalny archidiecezji wrocławskiej, uchodzący za jedną z czterech najstarszych katedr w Polsce i jedyną, w której zastosowano pełny zakres form gotyckich XIII i XIV wieku.
Obecna budowla jest już czwartą katedrą wzniesioną w tej lokalizacji. Pierwszy, przedromański kościół z X wieku leżał kilka metrów poniżej obecnego poziomu nawy, a trzecią katedrę, ufundowaną po roku 1000 przez Bolesława Chrobrego, zniszczył najazd Brzetysława I w latach 1038-1039. Czwartą, romańską katedrę dwuwieżową wzniesiono z inicjatywy biskupa Waltera z Malonne od 1158 roku.
Obecny, gotycki kształt świątyni zaczął powstawać w latach 1244-1272, kiedy biskup Tomasz I rozbudował od wschodu ceglany chór z obejściem w stylu wczesnego gotyku katedralnego. Nad narożami obejścia stanęły dwie niewielkie wieże, które pozostały nieukończone do dziś. Około 1315 roku biskup Henryk z Wierzbna rozpoczął budowę nowej nawy od strony wież zachodnich, a prace dokończył biskup Przecław z Pogorzeli. W latach 1354-1368 mistrz Pieszko wzniósł Kaplicę Mariacką, zwaną małym chórem.
Katedra wielokrotnie płonęła i była niszczona w konfliktach zbrojnych, między innymi w pożarach z 1540 i 1759 roku oraz podczas walk cesarsko-szwedzkich w 1633 roku. W 1930 roku biskupstwo wrocławskie podniesiono do rangi arcybiskupstwa, dzięki czemu katedra stała się archikatedrą. Podczas drugiej wojny światowej, w czasie oblężenia miasta przez Armię Czerwoną, zniszczeniu uległo około 70 procent budowli - zawaliły się hełmy, dachy i sklepienia nawy głównej, spłonęły organy i stalle. Odbudowę prowadzono od 1945 roku, a katedrę ponownie poświęcono w 1951 roku. Ostateczny etap prac zakończono w 1991 roku, kiedy na obu wieżach zachodnich ustawiono nowe hełmy według projektu profesora Edmunda Małachowicza.
Katedra jest trójnawową bazyliką orientowaną, z obejściem wokół chóru, o długości 98 metrów i szerokości 44,5 metra. Wśród kaplic wyróżnia się barokowa Kaplica świętej Elżbiety z nagrobkiem kardynała Fryderyka Heskiego, jej fundatora, oraz gotycka Kaplica Mariacka z nagrobkiem biskupa Jana IV dłuta Petera Vischera starszego. Kaplicę elektorską Bożego Ciała zaprojektował architekt Johann Bernhard Fischer von Erlach, spoczywa w niej Maria Kazimiera Sobieska, wnuczka króla Jana III Sobieskiego. Głównym ołtarzem katedry jest ołtarz fundacji biskupa Andreasa Jerina.
Obie wieże zachodnie mierzą wraz z hełmami około 97 metrów, co czyni katedrę drugim najwyższym budynkiem Wrocławia, a w wieży północno-zachodniej działa winda prowadząca na galeryjkę widokową wokół hełmu. Organy katedralne, pierwotnie zbudowane w 1913 roku dla Hali Stulecia, po wojennych zniszczeniach odbudowano w latach pięćdziesiątych XX wieku i dziś liczą 151 głosów, co czyni je największymi organami w Polsce. W południowej wieży wiszą cztery stalowe dzwony z dawnego kościoła świętego Trójcy w Lubaniu.
Katedra stoi na Ostrowie Tumskim, najstarszej części Wrocławia, w sąsiedztwie Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Wrocławskiego i Mostu Tumskiego, prowadzącego w stronę Wyspy Piasek. Jest częścią zespołu historycznego centrum Wrocławia, uznanego za pomnik historii w 1994 roku. W kierunku centrum miasta leżą też Muzeum Narodowe, Panorama Racławicka oraz wrocławski Rynek z ratuszem.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się