Klasycystyczna synagoga z 1829 roku przy ulicy Pawła Włodkowica we Wrocławiu, po powojennej dewastacji odzyskana przez gminę żydowską w latach 90.
Synagoga pod Białym Bocianem stoi przy ulicy Pawła Włodkowica we wrocławskim Starym Mieście i jest jedną z dwóch czynnych synagog w mieście. Zaprojektował ją architekt Carl Ferdinand Langhans, a nazwę wzięła od zajazdu „Pod Białym Bocianem”, który wcześniej stał na tej działce.
Pomysł wzniesienia wspólnej synagogi pojawił się już w 1790 roku, ale sprzeciw ortodoksyjnej części gminy przez lata blokował budowę. W 1819 roku król pruski formalnie zażądał postawienia świątyni, jednak brak funduszy i różnice teologiczne w gminie wstrzymały prace już na początku lat dwudziestych XIX wieku. Projekt wznowili w 1826 roku członkowie liberalnego skrzydła gminy, a kupiec Jakob Philip Silberstein wykupił działkę pod budowę. Prace ruszyły w 1827 roku, a synagogę otwarto oficjalnie 23 kwietnia 1829 roku.
Do 1872 roku budynek służył liberalnemu nurtowi gminy, potem przejęli go zwolennicy nurtu konserwatywnego, gdy powstała większa Nowa Synagoga. W 1905 roku dobudowano żelbetowe empory dla kobiet, a w latach 1928-1929 zmodernizowano wnętrze, wprowadzając oświetlenie elektryczne i centralne ogrzewanie. Podczas nocy kryształowej z 9 na 10 listopada 1938 roku naziści zdewastowali wnętrze i zniszczyli zwoje Tory, ale bliskość sąsiednich budynków uchroniła synagogę przed całkowitym zburzeniem, w przeciwieństwie do Nowej Synagogi. Po 1943 roku Niemcy urządzili w budynku warsztat samochodowy i magazyn skonfiskowanego mienia żydowskiego, a dziedziniec stał się miejscem zbiórek przed deportacjami do obozów zagłady.
Po wojnie gmina odzyskała budynek, ale przez dekady niszczał. W latach sześćdziesiątych wielokrotnie wybijano w nim szyby, a zły stan techniczny wymusił zamknięcie w 1966 roku. W 1974 roku państwo przejęło synagogę i przekazało ją Uniwersytetowi Wrocławskiemu, który planował urządzić w niej bibliotekę, ale z planu się wycofał. W kolejnych latach budynek użytkowały instytucje kulturalne i podmioty prywatne, co pogłębiło jego zniszczenie. Pierwsze nabożeństwo po dwudziestu pięciu latach przerwy odprawiono 24 września 1995 roku, a pełną własność gmina odzyskała w kwietniu 1996 roku.
Remont prowadzono etapami: w 1996 roku odnowiono dach, w 1998 roku naprawiono konstrukcję, a w latach 2008-2009 przeprowadzono szeroką renowację w ramach programu Szlaku Czterech Świątyń, finansowaną kwotą 2,5 miliona euro. W 2005 roku przy synagodze powstało centrum kultury i edukacji żydowskiej. Klasycystyczny, ceglany budynek na planie prostokąta ma elewacje wschodnią i południową ozdobione ryzalitami z korynckimi pilastrami i trójkątnymi frontonami, a wnętrze nakrywa sklepienie kolebkowe otoczone emporami. We wschodniej ścianie znajduje się ozdobna Aron ha-kodesz, czyli szafa na zwoje Tory, w obudowie z korynckimi kolumnami i tablicami Dekalogu. Dziś synagoga działa zarówno jako czynne miejsce modlitwy, jak i ośrodek kultury z wystawami, koncertami i wydarzeniami edukacyjnymi. Po odzyskaniu stała się największą i główną synagogą Gminy Wyznaniowej Żydowskiej we Wrocławiu.
Kilkaset metrów dalej stoi Ratusz we Wrocławiu przy wrocławskim Rynku.
Blisko jest też Narodowe Forum Muzyki.
Z historią wrocławskiej gminy żydowskiej wiąże się też Stary Cmentarz Żydowski.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się