Kościół Najświętszej Maryi Panny na Piasku we Wrocławiu

Kościół Najświętszej Maryi Panny na Piasku stoi na odrzańskiej wyspie Piasek we Wrocławiu i pełni dziś funkcję kościoła parafialnego.

Romańskie początki

Pierwszą świątynię w tym miejscu ufundowali w pierwszej połowie XII wieku palatyn Piotr Włost, jego żona księżna Maria oraz ich syn Świętosław; budowę ukończono przed 1148 rokiem. Około 1150 roku sprowadzono do kościoła kanoników regularnych. Romański kościół miał na zewnątrz około 35 metrów długości, wzniesiono go z granitu, z krótkim transeptem i wydłużonym prezbiterium.

Gotycka przebudowa

W latach 1334-1375 wzniesiono w miejscu romańskiej budowli nową, gotycką halę trójnawową według projektu mistrza Pieszki. Kościół konsekrował w 1369 roku biskup Przecław. Sklepienia ukończono w latach 1386-1395, a wieżę południową w 1430 roku; wieża północna pozostała niedokończona. Budowla ma 78 metrów długości, 25 metrów szerokości i 23,8 metra wysokości wewnątrz, a nad główną nawą rozpięto sklepienia gwiaździste, nad nawami bocznymi trójdzielne. Styl określa się jako gotyk redukcyjny: zwarty i masywny, murowany z cegły, z dwiema wieżami od zachodu.

Pożary i zniszczenia wojenne

W dniach 28-30 stycznia 1730 roku spłonął barokowy hełm wieży, w jego miejsce postawiono prowizoryczny dach namiotowy, którego forma przetrwała do dziś. Kolejne uszkodzenia i naprawy dachu odnotowano w 1763 i w maju 1791 roku. Największe zniszczenia przyniosło oblężenie Wrocławia pod koniec drugiej wojny światowej, a najdotkliwsze straty kościół i klasztor poniosły w Wielkanoc 1945 roku, 1 i 2 kwietnia.

Odbudowa i wnętrze

Kościół odbudowano w latach 1946-1948 oraz 1961-1963 pod kierunkiem Witolda Rawskiego i Edmunda Małachowicza, przywracając gotycką formę i stawiając dach stromszy niż ten sprzed pożaru z 1730 roku. Wewnątrz zachował się późnogotycki kamienny chrzcielnik z lat 1464-1472, drewniane ołtarze przeniesione ze zniszczonych śląskich kościołów, barokowy XVII-wieczny wizerunek Matki Bożej Zwycięskiej przywieziony po wojnie z Mariampola i koronowany w 1989 roku, nowoczesne witraże Teresy Marii Reklewskiej oraz romański tympanon nad wejściem do zakrystii. W dolnej kaplicy przez cały rok wystawiona jest szopka.

Praktycznie

• Adres: św. Jadwigi 1, Wrocław, dzielnica Stare Miasto, wyspa Piasek.
• To czynny kościół parafialny; sąsiedni dawny budynek klasztorny, odbudowany w latach 1956-1959, mieści dziś jednostki Uniwersytetu Wrocławskiego.
• Godziny otwarcia dla zwiedzających nie są ustalone w dostępnych materiałach; przed wizytą warto sprawdzić je na stronie parafii.
• Kościół stoi w sąsiedztwie Mostu Tumskiego i Archikatedry św. Jana Chrzciciela, tworząc razem z nimi zespół sakralny wysp odrzańskich, niedaleko też Hali Targowej.