Nowa Synagoga we Wrocławiu

Nowa Synagoga we Wrocławiu stała u zbiegu ulic Podwale i Łąkowej i była, obok Nowej Synagogi w Berlinie, największą synagogą Niemiec i Austrii. Dziś po budowli nie ma śladu nad ziemią, ale miejsce jej dawnego istnienia pozostaje jednym z ważniejszych punktów pamięci o żydowskiej historii Wrocławia.

Dlaczego miasto potrzebowało nowej synagogi

Pomysł budowy dużej synagogi pojawił się 25 października 1864 roku, ponieważ istniejąca wówczas Synagoga pod Białym Bocianem nie mieściła wszystkich wiernych. Budowę rozpoczęto w 1865 roku uroczystym wmurowaniem kamienia węgielnego, a prace ukończono w 1872 roku. Oficjalne otwarcie odbyło się 29 września tego samego roku.

Projekt architekta Edwina Opplera

Budynek zaprojektował niemiecki architekt Edwin Oppler, sam wyznania mojżeszowego. Synagoga powstała w stylu neogotyckim z elementami neoromańskimi, na planie zmodyfikowanego prostokąta. Charakteryzowała ją kopuła o wysokości 73 metrów, liczne wieże i wieżyczki, dzięki którym budynek należał do najbardziej rozpoznawalnych we Wrocławiu. Wnętrze mieściło obszerną salę modlitewną otoczoną galeriami dla kobiet, wspartymi na zdobionych kolumnach.

Centrum judaizmu liberalnego

Nowa Synagoga, nazywana też „Synagogą Na Wygonie”, stanowiła centrum judaizmu liberalnego we Wrocławiu. Świątynia była ważna zarówno ze względu na swoje rozmiary, jak i na rolę w życiu religijnym wrocławskiej gminy żydowskiej w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku. Jej powstanie odpowiadało na potrzeby rosnącej społeczności, dla której dotychczasowa Synagoga pod Białym Bocianem stawała się za mała.

Zniszczenie w 1938 roku

Synagogę spalono w nocy z 9 na 10 listopada 1938 roku, podczas tak zwanej nocy kryształowej, gdy w całych Niemczech niszczono żydowskie świątynie i sklepy. Budynku nigdy nie odbudowano, także po drugiej wojnie światowej teren pozostał pusty.

Miejsce pamięci dzisiaj

W 1998 roku w miejscu dawnej synagogi odsłonięto pomnik z inskrypcjami w językach polskim, niemieckim i hebrajskim. W 2017 roku prace archeologiczne odsłoniły pozostałości fundamentów i fragmenty kolumn, a w 2019 roku powstał projekt cyfrowej rekonstrukcji wyglądu budynku na potrzeby dokumentacji historycznej.

Praktycznie

• Miejsce dawnej synagogi znajduje się u zbiegu ulic Podwale i Łąkowej we Wrocławiu.
• Nad ziemią nie ma już budynku, do zobaczenia jest pomnik upamiętniający i miejsce po dawnej świątyni.
• W pobliżu leży ścisłe centrum Wrocławia z licznymi muzeami i zabytkami, warto połączyć wizytę ze zwiedzaniem okolicy, na przykład Placu Muzealnego czy Pałacu królewskiego we Wrocławiu.