Plac Rozjezdny

Plac Rozjezdny leży na wrocławskim Przedmieściu Świdnickim, wciśnięty między linię kolejową a ulice Kolejową, Jęczmienną i Pszenną. Jego nieregularny kształt wynika wprost z przebiegu torów na estakadzie i nasypie, a historia placu sięga cyrku i elektrowni tramwajowej, po których dziś nie ma śladu.

Kształt wymuszony przez kolej

Plac założono w latach 1881-1882 na gruntach dawnej wsi Gajowice, a jego układ nawiązuje do dwóch trójkątów: jeden stanowił skwer, drugi parcelę budowlaną. Nad placem i wzdłuż niego biegnie estakada kolejowa od strony dworca Wrocław Główny, wzniesiona w latach 1896-1901, ze stalowymi wiaduktami o rozpiętości 20-25 metrów, opartymi na kamiennych przyczółkach i żeliwnych słupach. Jeden z wiaduktów przechodzi wprost nad jezdnią placu.

Cyrk i elektrownia tramwajowa

W 1877 roku stanął tu cyrk E. Renza, przejęty rok później przez cyrk Buscha - drugi stały cyrk we Wrocławiu. Mieścił się w szkieletowo-murowanym budynku na planie dwunastoboku, mogącym pomieścić 6 tysięcy widzów, ze stajniami na 100 koni z tyłu. W 1885 roku budynek przebudowano na murowany, a zniszczył go dopiero rok 1945. W 1898 roku przy placu powstała podstacja zasilająca sieć tramwajową spółki ESB, do której doprowadzono tory dowożące węgiel - ich resztki przetrwały do dziś. W latach 1927-1928 podstację przebudowano na elektrociepłownię miejską.

Powojenne zmiany

Po 1945 roku znaczna część zabudowy wokół placu została zniszczona i wyburzona, ocalały tylko budynki przy ulicach Joachima Lelewela i Prostej. W latach 60. XX wieku na wolnym terenie postawiono bloki mieszkalne, a sam plac powiększono od wschodu o dawny kwartał zabudowy. Wolną przestrzeń zagospodarowano rekreacyjnie: był tu asfaltowy plac pełniący funkcję kortu tenisowego i boiska do badmintona, ławki, drzewa, a niewielkie wzniesienie przy nasypie służyło zimą jako górka saneczkowa. W 2000 roku na dawnym skwerze przy torach ruszyła budowa kompleksu usługowo-parkingowego, zatrzymana na etapie stanu surowego - obiekt rozebrano dopiero w latach 2015-2017, a na jego miejscu ma powstać budynek biurowo-usługowy z podziemnym parkingiem.

Praktycznie

• Lokalizacja: Przedmieście Świdnickie we Wrocławiu, między linią kolejową a ulicami Kolejową, Jęczmienną i Pszenną
• Jezdnia zaliczona do placu ma 114 metrów, od ulicy Kolejowej do Jęczmiennej
• Pierwotny układ placu zachował się dziś głównie w planie ulic, dawna zabudowa w większości nie przetrwała
• W okolicy, w kierunku centrum, leżą Narodowe Forum Muzyki i Opera Wrocławska, a dalej Rynek