Sanktuarium św. Jadwigi w Trzebnicy

Sanktuarium św. Jadwigi w Trzebnicy to zespół klasztorny z bazyliką pod wezwaniem św. Jadwigi i św. Bartłomieja. Miejsce jest sanktuarium co najmniej od początku XIV wieku, w związku z obecnością w bazylice grobu świętej Jadwigi.

Klasztor sprzed ośmiu wieków

Klasztor założył w 1202 roku książę Henryk Brodaty, tworząc pierwszą żeńską wspólnotę zakonną w Polsce. Papież Innocenty III zatwierdził fundację bullą z 22 listopada 1202 roku, a mniszki benedyktynki z Bambergu przybyły do Trzebnicy 13 stycznia 1203 roku. W 1218 roku wspólnota przyjęła regułę cysterską.

Kaplica i sarkofag świętej Jadwigi

Romańska, trójnawowa, ceglana świątynia powstała w latach 1208-1219. W latach 1268-1269 dobudowano kaplicę św. Jadwigi - pierwszy budynek w Polsce zbudowany w całości w stylu gotyckim - z wczesnogotyckim portalem i romańskim tympanonem. W kaplicy stoi barokowy sarkofag świętej z marmuru i alabastru pod baldachimem. We wnętrzu bazyliki znajdują się też rokokowy ołtarz autorstwa Franza Mangoldta z lat 1739-1745, organy zbudowane na początku XX wieku przez firmę Schlag ze Świdnicy oraz obrazy Michaela Willmanna i Christiana Bentuma.

Zniszczenia i barokowa przebudowa

Zespół klasztorny wielokrotnie niszczały najazdy i pożary - husyci napadli w latach 1432-1433, wojska węgierskie w 1475 roku, a pożary strawiły część zabudowań w 1464, 1486, 1505 i 1595 roku. Odbudowa nabrała tempa po zakończeniu wojny trzydziestoletniej w 1648 roku. Pierwszy etap barokowej przebudowy przypadł na lata 1680-1685, po kanonizacji świętej Jadwigi na patronkę powszechną w 1680 roku, drugi na lata 1730-1760, a w latach 1780-1785 dobudowano 68-metrową wieżę kościelną.

Krypta i kult świętej

Pod bazyliką znajduje się trójnawowa, romańska krypta św. Bartłomieja z 1214 roku, przebudowywana w XVII i XX wieku, w której stoi nagrobek księcia Konrada II i która pełni dziś funkcję lapidarium. Sanktuarium było miejscem pochówku 22 przedstawicieli śląskiej dynastii Piastów, w tym Henryka Brodatego, zmarłego w 1238 roku, i samej świętej Jadwigi, zmarłej w 1267 roku. Relikwiarz z jej czaszką pochodzi z 1553 roku. W 1810 roku, pod pruskim panowaniem, klasztor uległ sekularyzacji, a po 1945 roku siostry boromeuszki prowadzą tu domy opieki i działalność edukacyjną. W lipcu 2014 roku dekretem prezydenckim zespół klasztorny uznano za pomnik historii.

Praktycznie

• Adres: Jana Pawła II 3, Trzebnica.
• Sanktuarium jest otwarte dla zwiedzających, dostępne jest też wirtualne zwiedzanie, a na miejscu można obejrzeć kryptę św. Bartłomieja oraz muzeum sztuki kościelnej w odnowionej romańskiej sakrystii.
• W pobliżu działa Muzeum Kultu św. Jadwigi Śląskiej, a dla rodzin z dziećmi po drodze leży Trzebnicki Park Winna Góra.