Pałace

Pałace na Dolnym Śląsku: hotele z restauracją, rezydencje do oglądania z zewnątrz i ruiny. Sprawdź, które z nich otwierają drzwi gościom.

Do których pałaców wejdziesz jako gość?

Najłatwiej tam, gdzie pałac pełni funkcję hotelu albo restauracji. Pałac Paulinum stoi na obrzeżu Jeleniej Góry, tuż przy trasie wylotowej na Karpacz. Jego historia sięga jezuitów, którzy przybyli do miasta w 1655 roku, a dziś działa tu hotel z restauracją. W Łomnicy zajrzyj do Dworu „Dom wdowy” z 1804 roku, obok pałacu, który ma hotel, restaurację i siedzibę fundacji.

W powiecie legnickim, w Krotoszycach, pałac z XVII wieku otacza sześciohektarowy park, a dziś pracuje tu kompleks konferencyjno-hotelowy. Nad wejściem zobaczysz kartusz z datą 1686. W Krobielowicach w gminie Kąty Wrocławskie ceglany pałac stoi na terenie ośrodka hotelowo-golfowego. Powstał na miejscu dworu obronnego z XIV wieku, a zmarł w nim feldmarszałek Blücher.

W Świdnicy możesz po prostu wejść do środka, bo Pałac opatów krzeszowskich mieści bibliotekę miejską. Barokowy budynek z lat 1723-1725 stoi przy ulicy Franciszkańskiej, w ścisłym centrum miasta, i był kolejno rezydencją opatów, koszarami oraz urzędem skarbowym.

Które pałace obejrzysz tylko z zewnątrz?

Wiele rezydencji jest prywatnych albo ma nową funkcję. Pałac w Piotrkówku koło Niemczy z XVI-XVII wieku jest własnością prywatną i widać go wyłącznie z zewnątrz. Pałac w Kraśniku Dolnym z drugiej połowy XVIII wieku to dziś dom mieszkalny, a neobarokowy pałac w Ligocie Strupińskiej z 1890 roku także budynek mieszkalny. Neorenesansowy pałac Scheiblerów w Kwietnie, z 31-hektarowym parkiem, stoi na terenie prywatnym i jest zamknięty dla zwiedzających.

Pałac Oppersdorfów w Ołdrzychowicach Kłodzkich to barokowa rezydencja przebudowana w stylu neoklasycystycznym, dziś dom zakonny sióstr franciszkanek szpitalnych. W Czarnym Borze barokowy pałac Czettritzów z 1784 roku jest siedzibą szpitala leczenia odwykowego. Dwór w Czernej w powiecie głogowskim, z portalem z piaskowca i ośmioma tarczami herbowymi, pełni funkcję budynku biurowego.

Jakie pałace klasycystyczne i barokowe mają charakterystyczne detale?

Pałac w Gruszowie w gminie Marcinowice wzniesiono w 1830 roku. Fasadę zdobi czterokolumnowy portyk z balkonem z kamienną balustradą, a obiekt jest wpisany do rejestru zabytków razem z parkiem. W Jedlinie-Zdroju klasycystyczny pałac z około 1792 roku ma portyk z czterema kolumnami, wysoki dach czterospadowy i dwie oficyny.

W Krzyżowicach pod Wrocławiem uwagę zwraca pięcioboczny ryzalit w kształcie wieży, kryty dachem hełmowym z kartuszem herbowym, oraz portal na dwóch kolumnach doryckich. Pałac w Kietlinie w powiecie dzierżoniowskim to barokowa przebudowa renesansowego dworu, z zachowanym renesansowym portalem herbowym. Dwór w XVII wieku należał do von Lohensteina, burmistrza Niemczy i ojciec pisarza Daniela Caspra von Lohensteina. W Borku Strzelińskim stoją dwa odrębne pałace, z 1790 i z 1840 roku, więc możesz porównać ich styl na jednej wizycie.

Gdzie zobaczyć ruiny pałaców i co się z nimi stało?

Część pałaców zniszczyła wojna albo późniejsze zaniedbanie. Pałac w Jakubowie z XVII wieku spłonął w lutym 1945 roku podczas przejścia frontu i nie został odbudowany. Pałac w Gałowie, znany jako Schloss Gross Gohlau, jest w ruinie od podpalenia w 1998 roku. W Gogołowie koło Świdnicy ruina dawnego dworu myśliwskiego książąt świdnickich z XVI wieku ma zły stan techniczny mimo remontów prowadzonych od lat.

Neogotycki pałac w Uboczu-Kolonii z połowy XIX wieku ma zachowaną jedną wieżę, a pałac w Głębowicach rodu Pourtalès, uznawany przez Günthera Grundmanna za jedno z ważniejszych dzieł klasycyzmu na Dolnym Śląsku, stoi jako ruina z zachowanym parkiem. Ruiny to także pałace w Trzebicku, Maniowie Małym i opuszczone obiekty w Świninie oraz Budziwojowie. Barokowy pałac w Bełczu Wielkim po pożarze dachu w 2016 roku jest zamknięty i zabezpieczony na czas prac konserwatorskich. Te miejsca traktuj jako cel do obejrzenia z zewnątrz i nie planuj wejścia do środka.

Czym różni się dwór od pałacu?

Dwór bywa mniejszy i bardziej obronny. Dwór w Będkowicach pod Wrocławiem to obronna budowla z XVI wieku z zachowanym renesansowym portalem. Archeolodzy znaleźli pod nim pozostałości wczesnośredniowiecznego gródka stożkowatego z fosą oraz późniejszego zamku. Zespół pałacowy w Droglowicach w powiecie głogowskim obejmuje XVIII-wieczny pałac, park krajobrazowy z niewielkim jeziorkiem i spichlerz. W Zastrużu w gminie Żarów zespół z pałacem z XVI wieku i parkiem przekształconym po 1820 roku jest wpisany do rejestru zabytków.

Jak ułożyć trasę po pałacach?

Zaplanuj dzień w jednym rejonie. Pod Jelenią Górą połącz Paulinum z Łomnicą. Koło Świdnicy zacznij od pałacu opatów, a potem pojedź do Gogołowa, Gruszowa lub Zastruża, pamiętając o różnej dostępności. W okolicach Wrocławia masz Będkowice, Krzyżowice, Krobielowice i Maniów Mały. Na zachodzie regionu, między Głogowem a Polkowicami, rozsiane są dwory i pałace w Droglowicach, Śremiu, Jakubowie i Czernej. W okolicach Kłodzka sprawdź oba obiekty w Ołdrzychowicach Kłodzkich: pałac Oppersdorfów oraz zespół z 1572 roku, od 1949 do 1990 roku siedzibę PGR-u, dziś opuszczony.

Najczęściej zadawane pytania

Które pałace pełnią dziś funkcję hotelu?

Między innymi Paulinum w Jeleniej Górze, pałac w Krotoszycach, pałac w Krobielowicach na terenie ośrodka golfowego oraz Dwór „Dom wdowy” w Łomnicy.

Czy do pałaców w ruinie można wchodzić?

Nie planuj wejścia do środka. Ruiny i opuszczone budynki, takie jak Jakubów, Gałów czy Świnino, oglądaj z zewnątrz i sprawdź, czy teren jest prywatny.

Gdzie zobaczyć pałac w centrum miasta?

Na przykład w Świdnicy, gdzie Pałac opatów krzeszowskich stoi przy ulicy Franciszkańskiej i mieści bibliotekę miejską. Pałace prywatne oglądasz tylko z zewnątrz.

Który pałac ma najstarsze fragmenty?

W opisach najstarsze elementy mają zespół pałacowy w Ołdrzychowicach Kłodzkich, gdzie dwór z XIV wieku poprzedzał budowę rozpoczętą w 1572 roku, oraz Krobielowice ze średniowiecznym dworem obronnym z XIV wieku.

Czy pałace mają zwykle park?

Wiele tak, na przykład Krotoszyce, Kwietno, Zastruże, Droglowice i Głębowice. Park często jest wpisany do rejestru razem z pałacem.