Parki i przyroda

Parki i przyroda na Dolnym Śląsku: wrocławskie ogrody, wodospady Karkonoszy, jaskinie i skalne miasta. Wybierz miejsce na spacer.

Ta lista zbiera zieleń miejską, parki zdrojowe, rezerwaty, wodospady, jaskinie i skalne formacje z Wrocławia i z całego regionu. Od sąsiedniej kategorii gór różni ją to, że szukasz tu spaceru, a nie zdobywania szczytu. Poniżej podpowiadamy, od czego zacząć, co łączyć w jednym dniu i gdzie jechać, gdy pogoda nie dopisuje.

Od czego zacząć przegląd parków i przyrody na Dolnym Śląsku?

Zacznij od tego, ile masz czasu i skąd startujesz. Na popołudnie we Wrocławiu wybierz park lub ogród w granicach miasta. Na cały dzień jedź w Sudety do wodospadów i skał. Parki zdrojowe pasują do spokojnego spaceru, a rezerwaty do osób, które lubią ciszę i dłuższy marsz.

Który park we Wrocławiu wybrać na spacer?

Na długi spacer wybierz Park Szczytnicki, jeden z największych parków Wrocławia, rozłożony na wschód od Starej Odry. Ma charakter krajobrazowy, bogaty drzewostan, Ogród Japoński i drewniany kościół, a obok stoi Hala Stulecia. Jeden z pierwszych na kontynencie parków w stylu angielskim założył tu po zakupie terenu w 1783 roku Friedrich Ludwig zu Hohenlohe-Ingelfingen.

Bliżej Rynku masz dwa mniejsze parki. Park Juliusza Słowackiego leży na skraju Starego Miasta, częściowo w miejscu dawnej fosy, i sąsiaduje z Muzeum Architektury oraz Panoramą Racławicką. Park Mikołaja Kopernika przy Operze Wrocławskiej urządzono na wzór Ogrodów Tivoli z Kopenhagi. Stoi w nim pomnik Kopernika i karuzela dla dzieci.

Na osiedlach znajdziesz parki, które mieszkańcy znają lepiej niż turyści:

• Park Grabiszyński, duży, z aleją lipową jako główną osią spaceru i rzeką Ślęzą po południowej stronie,
• Park Stanisława Tołpy na Ołbinie, ze stawem, sztucznym wzniesieniem, placami zabaw i wybiegiem dla psów,
• Park Kleciński na Krzykach-Partynicach, z amfiteatrem, placem zabaw, boiskiem i psim wybiegiem nad Ślęzą,
• Park Wschodni na Księżu, położony na dwóch wyspach utworzonych przez odnogi Oławy,
• Park Zachodni, zwany też Bebelparkiem, z aleją dębową i pozostałościami umocnień z I wojny światowej,
• Park Stabłowicki nad Bystrzycą, dawny prywatny park botanika Karola Lauterbacha, z pomnikami przyrody.

Kilka wrocławskich parków powstało na terenie dawnych cmentarzy, między innymi Grabiszyński, Marii Dąbrowskiej i Tarnogajski. Karta każdego z nich opisuje tę historię rzeczowo, a sam spacer odbywa się dziś w zwykłej miejskiej zieleni.

Gdzie we Wrocławiu zobaczyć ogrody z historią?

Dwa ogrody potraktuj jako osobne cele, a nie dodatek do spaceru po parku. Ogród Botaniczny Uniwersytetu Wrocławskiego na Ostrowie Tumskim, założony w 1811 roku, to drugi najstarszy ogród botaniczny w Polsce, po krakowskim. Zajmuje 7,5 hektara i gromadzi około 7,5 tysiąca gatunków roślin.

Drugi cel to Ogród Japoński we Wrocławiu w Parku Szczytnickim, powstały w latach 1909-1913 z inicjatywy hrabiego Fritza von Hochberga. Projektował go japoński ogrodnik Mankichi Arai. Ogród łączy kilka typów założeń: publiczny, wodny, herbaciany i kamienistą plażę, a w stawie pływają karpie koi. W lipcu 1997 roku, podczas powodzi stulecia, stał pod wodą przez trzy tygodnie i wymagał kolejnej rekonstrukcji.

Które wodospady w Sudetach wybrać na wycieczkę?

Najwyższy w polskich Sudetach to Wodospad Kamieńczyka koło Szklarskiej Poręby: 27-metrowa kaskada w skalnym wąwozie na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego. Leży na wysokości 846 m n.p.m., na szlaku ze Szklarskiej Poręby na główny grzbiet Karkonoszy.

Drugi z wodospadów Karkonoszy, Wodospad Szklarki w Piechowicach, ma 13 metrów i jest dostępny także dla osób na wózkach. To dobry wybór, gdy w grupie są dzieci, seniorzy albo ktoś, kto nie chce długiego podejścia. Trzeci co do wysokości w polskiej części Karkonoszy jest Wodospad Podgórnej koło Przesieki, ukryty w lesie przy czarnym szlaku z Przesieki do Sosnówki. Potok spada tam dwiema kaskadami z progu skalnego, a po obu stronach wznoszą się granitowe urwiska.

W Karpaczu odwiedź Dziki Wodospad. Technicznie to zapora przeciwrumoszowa na Łomnicy, zbudowana w latach 1910-1915 po serii XIX-wiecznych powodzi, ale kaskada wody przyciąga spacerowiczów i jest jednym z popularniejszych celów pieszych wycieczek w mieście.

Na ziemi kłodzkiej szukaj Wodospadu Wilczki tuż poniżej centrum Międzygórza. To krajobrazowy rezerwat przyrody z 1958 roku, a sam wodospad ma 22 metry i jest drugim co do wielkości w Sudetach.

Co zobaczyć w Górach Stołowych i na ziemi kłodzkiej?

W Górach Stołowych idź do Błędnych Skał, labiryntu bloków piaskowca między Kudową-Zdrojem a Karłowem. Znakowane szlaki prowadzą przez skalne szczeliny, a najwyższa część labiryntu leży na 853 m n.p.m. To część Parku Narodowego Gór Stołowych, na pograniczu Polski i Czech.

Drugi skalny cel to rezerwat Głazy Krasnoludków w Zaworach, koło Gorzeszowa. Chroni piaskowcowe Gorzeszowskie Skałki o kształtach postaci, ścian i wież.

Pod ziemię zejdziesz w Jaskini Niedźwiedzia w Kletnie, najdłuższej jaskini Sudetów, odkrytej w 1966 roku podczas eksploatacji kamieniołomu marmuru. Zwiedza się ją z przewodnikiem, trasa trwa 45 minut, a temperatura wewnątrz utrzymuje się na poziomie około 6 stopni. Zabierz więc ciepłą bluzę, nawet w lecie. Mniejsza jaskinia krasowa to Jaskinia Radochowska w Górach Złotych, wzmiankowana już w 1753 roku, z paleontologicznymi znaleziskami z lat trzydziestych XX wieku.

Dla osób, które lubią rzadką przyrodę, są rezerwaty. Torfowisko pod Zieleńcem w Górach Bystrzyckich chroni relikt epoki lodowcowej z brzozą karłowatą.

Gdzie na spokojny spacer w uzdrowiskach?

Parki zdrojowe to najłatwiejsza forma obcowania z przyrodą: urządzone alejki, ławki i brak stromych podejść. Park Zdrojowy w Polanicy-Zdroju zajmuje centrum miasta, dzieli się na pięć części i ma bogaty drzewostan oraz sieć szlaków turystycznych.

W Szczawnie-Zdroju park założono w 1812 roku w stylu angielskim, czyli z krętymi alejkami i swobodnie rozmieszczonymi grupami drzew. Stoi tam pomnik Wieniawskiego i muszla koncertowa, a stąd ruszają szlaki w Góry Wałbrzyskie. Park Zdrojowy w Długopolu-Zdroju z 1819 roku ma 30 hektarów, dom zdrojowy, amfiteatr i grotę ze źródłem, a przez jego teren biegnie Główny Szlak Sudecki.

W Jeleniej Górze, w Cieplicach Śląskich-Zdroju, przejdź do Parku Norweskiego, znanego z drewnianego pawilonu w stylu skandynawskim. Jeśli lubisz drzewa, jedź do Lądka-Zdroju: Arboretum w Lądku-Zdroju leży na wysokości 475-500 m n.p.m. i jest najwyżej położonym arboretum w Polsce.

Jak połączyć parki i przyrodę w jednodniową trasę?

W Karkonoszach połącz w jednym dniu dwa wodospady: najpierw Wodospad Szklarki w Piechowicach, potem Kamieńczyka koło Szklarskiej Poręby. Z Karpacza zrób krótki wypad do Dzikiego Wodospadu, a na dłuższy dzień dodaj Wodospad Podgórnej koło Przesieki.

Na ziemi kłodzkiej ułóż trasę wokół Gór Stołowych: Błędne Skały, rezerwat Głazy Krasnoludków i na koniec spokojny spacer po parku zdrojowym w Polanicy-Zdroju. Jaskinię Niedźwiedzia w Kletnie potraktuj osobno, bo zwiedzanie z przewodnikiem ma swój czas.

W okolicach Wrocławia sprawdzi się Ślężański Park Krajobrazowy z Masywem Ślęży i Raduni oraz siecią szlaków pieszych, rowerowych i edukacyjnych. W jego granicach leży też rezerwat Góra Ślęża z 1954 roku.

Co robić w parkach i na łonie natury, gdy pogoda się psuje?

Gdy pada, najlepszym wyborem jest jaskinia, bo pod ziemią pogoda nie zmienia trasy. Jaskinia Niedźwiedzia i Jaskinia Radochowska są udostępnione do zwiedzania, ale weź ciepłe ubranie i wygodne buty.

Poza jaskiniami wybieraj miejsca z urządzonymi alejkami i krótkimi dystansami. Parki zdrojowe i miejskie ogrody da się obejść nawet w przerwach między przelotnymi opadami. W Parku Miejskim w Legnicy, najstarszym i największym w mieście, działają Palmiarnia i Teatr Letni, a w południowo-zachodniej części miasta leży Lasek Złotoryjski, zabytkowy park leśny. Widoki ze szczytów, na które lepiej poczekać do ładnej pogody, znajdziesz w kategorii punkty widokowe.

Z dziećmi w deszczowy dzień lepiej od wodospadu sprawdzi się kryta atrakcja. Takie miejsca zebraliśmy w kategorii atrakcje dla dzieci.

Jak korzystać z listy parków i przyrody w portalu?

Zacznij od miasta: lista pokazuje obiekty z Wrocławia i z innych miejscowości, więc ogranicz ją do miejsca, w którym będziesz. Wrocławskie parki znajdziesz zebrane na stronie atrakcji we Wrocławiu, a wycieczki górskie w osobnej kategorii Góry.

Potem zwróć uwagę na tagi. „Parki” oznaczają zieleń urządzoną, „Przyroda” miejsca naturalne, takie jak wodospady, skały, jaskinie i rezerwaty. Karta pokazuje też miasto, a we Wrocławiu dzielnicę, co pozwala połączyć dwa miejsca w jednym dniu.

Najczęściej zadawane pytania

Który wodospad wybrać, jeśli jadę z dziećmi lub wózkiem?

Wybierz Wodospad Szklarki w Piechowicach, który jest dostępny także dla osób na wózkach. Ma 13 metrów wysokości i leży w Karkonoskim Parku Narodowym. Wodospad Kamieńczyka jest wyższy, ale prowadzi do niego szlak ze Szklarskiej Poręby przez skalny wąwóz.

Jaki park we Wrocławiu jest największy?

Wśród opisanych parków największy jest Park Szczytnicki, o powierzchni około 100 hektarów. W jego granicach leży Ogród Japoński, a obok stoi Hala Stulecia. Park Grabiszyński ma 48 hektarów.

Czy do Jaskini Niedźwiedzia trzeba iść z przewodnikiem?

Tak, jaskinia jest udostępniona do zwiedzania z przewodnikiem, a trasa turystyczna trwa 45 minut. Temperatura w środku jest stała i wynosi około 6 stopni, więc zabierz ciepłe ubranie. Aktualne zasady wejścia sprawdź na karcie obiektu.

Gdzie jest najstarszy ogród botaniczny we Wrocławiu?

Ogród Botaniczny Uniwersytetu Wrocławskiego leży na Ostrowie Tumskim i działa od 1811 roku. Jest drugim najstarszym ogrodem botanicznym w Polsce, po krakowskim.