Zabytki
osiem kamienic z renesansowymi sgraffitami przy legnickim rynku, na miejscu dawnych kramów śledziowych
Zabytki
neobarokowa kamienica z 1900 roku z bogatą secesyjną fasadą, projektu Eduarda Hentschela
powojenny zespół mieszkaniowy Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak z lat 1955-1959 w centrum Wrocławia
Zabytkowe kamienice na Dolnym Śląsku: Kamienice Śledziowe w Legnicy oraz dwa adresy we Wrocławiu z różnych epok. Co oglądać i jak.
Ta strona zbiera trzy adresy, które łatwo zestawić w jedną trasę dla miłośnika architektury. Pierwszy to renesansowo-klasycystyczny zespół w rynku Legnicy. Drugi to neobarokowa kamienica z przełomu XIX i XX wieku we Wrocławiu. Trzeci to powojenny zespół mieszkalny z lat 1955-1959, także we Wrocławiu. Razem pokazują, jak bardzo zmieniał się sposób budowania domów w mieście: od kramarskich rzędów, przez bogato zdobione kamienice czynszowe, po projekt pojedynczej architektki.
Wszystkie trzy mają ten sam tag „Solo”, czyli dobrze nadają się na samotny spacer z aparatem lub notatnikiem. Nie szukaj tu biletów ani godzin otwarcia. Kamienice ogląda się z ulicy, a najlepiej robić to powoli, przechodząc z jednego końca elewacji na drugi.
Kamienice Śledziowe to zespół ośmiu trójkondygnacyjnych kamienic w bloku śródrynkowym Legnicy, tuż obok Starego Ratusza. Nazwa nawiązuje do dawnych kramów śledziowych, które stały w tym miejscu wcześniej. Pierwsza wzmianka o kramach pochodzi z 1574 roku, a kamienice powstały prawdopodobnie w XVI wieku, już na ich miejscu.
Zespół tworzą cztery kamienice w stylu renesansowym i cztery w stylu klasycystycznym. To zróżnicowanie jest efektem licznych przebudów w kolejnych wiekach, więc patrząc na całość, czytasz historię miasta w jednej pierzei. Budynek najbliżej ratusza zachował gotyckie piwnice, ale to szczegół, który można poznać tylko z opowieści, a nie z ulicy. Kamienice pod numerami 54 i 55 zdobią sgraffita, czyli dekoracja wykonana w tynku. Jeśli masz tylko kwadrans, wejdź w rynek i przypatrz się właśnie im.
Dobrze jest oglądać zespół od strony Starego Ratusza, bo wtedy najlepiej widać, że to nie jeden dom, tylko rząd osobnych budynków o różnym wieku i stylu. Porównaj podziały okien i wysokości kondygnacji, a szybko zauważysz, które kamienice są renesansowe, a które klasycystyczne.
Kamienica przy ulicy Podwale 73-74 to neobarokowy budynek z przełomu XIX i XX wieku na Przedmieściu Oławskim, uznawany za jeden z najbardziej ozdobnych domów mieszkalnych w południowej części śródmieścia. Zaprojektował ją Eduard Hentschel w 1900 roku. Inwestorem był przedsiębiorca budowlany Ernst Nissen. Pierwszy projekt złożył w 1899 roku Joseph Wittcke, ale ostatecznie zrealizowano wersję Hentschela. Powstała jako prywatna inwestycja mieszkaniowa z rozwiązaniami nowoczesnymi jak na swoje czasy.
Pamiętaj, że to budynek prywatny i mieszkalny. Można go oglądać wyłącznie z zewnątrz, od strony ulicy, więc nie próbuj wchodzić do klatki schodowej bez zaproszenia. Przyjrzyj się dekoracji elewacji i rytmowi okien. Neobarok lubi masywne formy, więc najlepiej ocenić go, stojąc po drugiej stronie ulicy i patrząc w górę.
Kamienice Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak przy Teatralnej to zespół trzech budynków mieszkalnych na wrocławskim Starym Mieście, przy ulicy Teatralnej 22-26 oraz Piotra Skargi 7-11 i 13-17. Zaprojektowała je architektka Jadwiga Grabowska-Hawrylak. Zlecenie dostała w 1955 roku, a realizację ukończono w 1959. Architektura zespołu jest przykładem świadomego kształtowania bryły budynków i układu wnętrz mieszkalnych.
Budynki stoją w ścisłym centrum, kilkaset metrów od Opery Wrocławskiej i Rynku, niedaleko Ratusza i Panoramy Racławickiej. Dzięki temu wizytę łatwo połączyć ze spacerem po Starym Mieście. To zupełnie inna epoka niż neobarok na Podwalu, więc obejrzenie obu adresów jednego dnia daje wyraźny kontrast: z jednej strony ornament i ciężar formy, z drugiej bryła zaprojektowana w latach pięćdziesiątych XX wieku.
Legnica leży osobno, więc najwygodniej poświęcić jej krótką wyprawę. Wrocławskie kamienice możesz zobaczyć jednego dnia. Zacznij od zespołu przy Teatralnej na Starym Mieście, potem przejdź w stronę Przedmieścia Oławskiego, by obejrzeć dom przy Podwalu. Na wszystko wystarczą dwie-trzy godziny spaceru, jeśli nie zatrzymasz się zbyt długo przy pierwszym adresie.
Weź ze sobą aparat z szerokim obiektywem i patrz w górę, bo najciekawsze detale są ponad poziomem wzroku. Zdjęcia najlepiej wychodzą rano lub późnym popołudniem, kiedy światło pada skośnie i podkreśla płaskorzeźby. Szanuj mieszkańców: kamienice są domami, więc nie fotografuj okien ani wnętrz. Zacznij od porównania: kamienice śledziowe pokazują układ rynkowy, Podwale 73-74 pokazuje bogactwo czynszowej kamienicy, a Teatralna to program mieszkaniowy lat pięćdziesiątych.
Kamienica przy Podwalu 73-74 to budynek prywatny i mieszkalny, dlatego oglądasz ją wyłącznie z zewnątrz. W przypadku pozostałych adresów traktuj kamienice jak budynki mieszkalne i oglądaj je z ulicy, o ile opisy nie podają inaczej.
Od dawnych kramów śledziowych, które stały w tym miejscu. Pierwsza wzmianka o nich pochodzi z 1574 roku.
Osiem, trójkondygnacyjnych: cztery w stylu renesansowym i cztery w stylu klasycystycznym.
Najstarsze są Kamienice Śledziowe w Legnicy, powstałe prawdopodobnie w XVI wieku. Najnowszy jest zespół przy Teatralnej z lat 1955-1959, a kamienica przy Podwalu powstała na przełomie XIX i XX wieku.
Tak, wszystkie trzy mają oznaczenie „Solo”. Spacer z aparatem i bez pośpiechu to najlepszy sposób na ich poznanie.
