Rzeźba

Rzeźby na Dolnym Śląsku stoją na rynkach, w parkach i na wzgórzach. Sprawdź, gdzie je znaleźć i jak ułożyć z nich spacer.

Jakie rzeźby znajdziesz w regionie?

Ta strona zbiera rzeźby plenerowe, pomniki i figury, które da się obejrzeć bez biletu. Najwięcej jest ich we Wrocławiu, ale tag Rzeźba mają też obiekty w Legnicy, Świdnicy, Kłodzku, Głogowie, Sobótce, Kudowie-Zdroju, Dusznikach-Zdroju i kilku wsiach. Prawie wszystkie są bezpłatne i stoją pod gołym niebem, więc oglądasz je o dowolnej porze dnia.

Rozpiętość jest duża. Najstarsze są kamienne figury z okolic Ślęży, najmłodsze to instalacje i rzeźby z XXI wieku. Między nimi są barokowe kolumny, ławeczki z brązu, pomniki poetów i kompozytorów oraz realizacje, które przypominają trudne wydarzenia. O ich nastroju decyduje temat, dlatego pomniki pamięci opisujemy rzeczowo.

Które rzeźby we Wrocławiu są najbardziej znane?

Przy ulicy Świdnickiej zobaczysz dwa pomniki. Pomnik Anonimowego Przechodnia to czternaście brązowych postaci naturalnej wielkości, które znikają i wyłaniają się z chodnika, jeden z symboli miasta. Nieopodal stoi konny pomnik Bolesława Chrobrego, odsłonięty w 2007 roku jako pierwszy pomnik konny powojennego Wrocławia.

Na Rynku patrz na południową pierzeję: tam stoi pomnik Aleksandra Fredry dłuta Leonarda Marconiego. Odsłonięto go we Lwowie w 1897 roku, a od 1956 roku stoi we Wrocławiu. W okolicy, przy uliczce Stare Jatki, grupa rzeźb zwierząt rzeźnych przypomina, że zakłady rzeźnickie działały tu od 1242 roku. To jest pomnik Ku czci Zwierząt Rzeźnych. Na koniec zobacz Krzesło: dziewięciometrową betonową rzeźbę Tadeusza Kantora, zaprojektowaną w 1970 roku i zrealizowaną w 2011 roku.

Jeśli wolisz oglądać więcej niż kilka pozycji, otwórz stronę Rzeźby we Wrocławiu, gdzie obiekty są ułożone według miasta.

Gdzie szukać rzeźb w parkach i na Ostrowie Tumskim?

Spacer po zieleni da się zamienić w małą trasę rzeźbiarską. W Parku Szczytnickim stoi zrekonstruowana rzeźba Diany z 2015 roku, która odtwarza pomnik zaginiony w 1945 roku. W Parku Południowym na Borku znajdziesz pomnik Fryderyka Chopina Jana Kucza, odsłonięty 5 września 2004 roku. W Parku Juliusza Słowackiego stoją pomnik poety oraz rzeźba Oczekiwanie z 1980 roku, a w Parku Kopernika brązowy Amor na Pegazie Theodora von Gosena z 1913 roku.

Na Ostrowie Tumskim czeka statua Matki Bożej z Dzieciątkiem z 1694 roku, najstarszy zachowany pomnik Wrocławia. Obok, na placu Kościelnym, stoi osiemnastowieczna figura św. Jana Nepomucena. W Ogrodzie Botanicznym zobaczysz pomnik Josepha von Eichendorffa, odsłonięty w 2012 roku jako rekonstrukcja dzieła z 1911 roku, a na dziedzińcu Ossolineum pomnik Angelusa Silesiusa z 2007 roku.

Które pomniki przypominają trudne wydarzenia?

Część realizacji nie jest ozdobą, tylko formą pamięci. Powodzianka na Kępie Mieszczańskiej upamiętnia walkę mieszkańców z powodzią z 1997 roku. Pomnik Ofiar Stalinizmu przy Operze Wrocławskiej, projektu Tadeusza Tellera, odsłonięto w 1989 roku, a pomnik przy ulicy Oławskiej upamiętnia ofiary pacyfikacji protestów na placu Tian'anmen w 1989 roku. Pomnik Pomordowanych Profesorów Lwowskich przy placu Grunwaldzkim przypomina mord z 1941 roku.

Ton jest tu inny niż w parku z Amorem. Jeśli układasz trasę, zostaw te miejsca na osobny odcinek i oglądaj je bez pośpiechu. Pomnik Wyzwolenia Wrocławia, w kształcie płomieni na Wzgórzu Słowiańskim, odsłonięty w maju 1980 roku, mówi o mieście płonącym w 1945 roku i powojennych pionierach.

Jakie rzeźby są poza Wrocławiem?

Regionalna część listy jest równie ciekawa. W Świdnicy na rynku siedzi Maria Cunitz, astronomka, a rzeźbę odsłonięto w 2009 roku przed Muzeum Dawnego Kupiectwa. W Legnicy na Rynku, przy Galerii Sztuki, stoi Julek, chłopiec z wielkim tornistrem autorstwa Edwarda Mirowskiego. Chopina zobaczysz też w Dusznikach-Zdroju, w Parku Zdrojowym przed Teatrem Zdrojowym.

Najstarsze rzeźby leżą u stóp Ślęży. W Sobótce stoi Mnich, megalityczna rzeźba z granitu ślężańskiego o wysokości od 2,5 do 2,7 metra, wpisana do rejestru zabytków archeologicznych. Na szczycie Ślęży znajdziesz kamiennego niedźwiedzia z okresu lateńskiego, przeniesionego tam w 1903 roku.

W Kłodzku na rynku odbudowano replikę pręgierza, który stał tam do 1793 roku. W Bystrzycy Kłodzkiej stoi barokowa Kolumna Trójcy Świętej z 1736 roku, a w Międzylesiu późnobarokowa kolumna maryjna. W Chełmsku Śląskim na narożniku kamienicy przy Rynku 4 zobaczysz gotycką rzeźbę św. Jadwigi z około 1500 roku. W Głogowie jest ławeczka Jana z Głogowa, a w Kudowie-Zdroju brązowa ławeczka ogrodnika. Ciekawostką są rzeźbione ule w Dworku.

Jak ułożyć spacer rzeźbiarski?

Na jeden wieczór wybierz centrum Wrocławia: Świdnicka, Rynek, Stare Jatki, Krzesło. To trasa bez dojazdów, którą przejdziesz pieszo. Na drugi dzień dodaj Pociąg do nieba, czyli pionowo ustawiony parowóz Ty2-1035 na placu Strzegomskim, odsłonięty w październiku 2010 roku, i ruszaj do parków.

Wycieczkę poza miasto dobrze oprzeć na jednym ośrodku: Sobótka z Mnichem i Ślężą albo Kłodzko z pręgierzem i kolumnami w okolicy. Rzeźby są też dobrym pretekstem do spaceru w pojedynkę: Ule w Dworku mają tag Solo, a większość pozostałych obiektów nie wymaga biletu ani rezerwacji.

Najczęściej zadawane pytania

Gdzie we Wrocławiu zobaczyć najwięcej rzeźb?

W centrum: wzdłuż Świdnickiej, na Rynku, przy Starych Jatkach, w okolicy Fosy Miejskiej. Dla parków wybierz Szczytnicki, Południowy i Słowackiego.

Czy oglądanie rzeźb jest płatne?

Nie, wszystkie obiekty z tej strony mają tag Bezpłatne, a rzeźby stoją w przestrzeni publicznej.

Jaka jest najstarsza rzeźba na liście?

Wśród dawnych figur wyróżnia się kamienny niedźwiedź na Ślęży z okresu lateńskiego. Najstarszym zachowanym pomnikiem samego Wrocławia jest statua Matki Bożej z 1694 roku.

Czy są rzeźby poza Wrocławiem?

Tak. Znajdziesz je między innymi w Świdnicy, Legnicy, Kłodzku, Sobótce, Głogowie, Dusznikach-Zdroju i Kudowie-Zdroju.

Które pomniki mają charakter pamięci?

Między innymi Pomnik Ofiar Stalinizmu, Pomnik Pomordowanych Profesorów Lwowskich, Powodzianka i pomnik przy ulicy Oławskiej poświęcony ofiarom z placu Tian'anmen.