Cmentarze i nekropolie: Wrocław

Cmentarze i nekropolie we Wrocławiu: od zabytkowego św. Wawrzyńca po wojenne nekropolie i Mauzoleum Piastów. Poznaj historię tych miejsc pamięci.

Które wrocławskie cmentarze mają najciekawszą historię?

Najstarszy układ z tej listy ma Cmentarz św. Wawrzyńca na Ołbinie. Założono go w 1866 roku, gdy wcześniejszy cmentarz parafialny wyczerpał wolne miejsca. Zajmuje 4,3 hektara na terenie dawnej osady Rybaki, a od strony ulicy Bujwida do dziś stoi ceglana brama wejściowa z napisem St. Laurentius, wzniesiona w latach siedemdziesiątych XIX wieku. Na cmentarzu spoczywają także groby znanych postaci.

Cmentarz Grabiszyński należy do największych w mieście. To tylko fragment dawnego, znacznie większego założenia, które w pierwszej połowie XX wieku składało się z trzech części. Pierwszą założono w 1867 roku między dzisiejszymi ulicami Hallera, Romera i Grabiszyńską, z kaplicą w stylu renesansu włoskiego projektu architekta Zimmermanna. Kompleks zniszczyło oblężenie Wrocławia w 1945 roku. Na Grabiszynie spoczywają znane postaci nauki i kultury.

Spokojniejszą opowieść o zmianach wyznania i granic opowiadają cmentarze dawnych wsi. Cmentarz na Klecinie poświęcono w 1878 roku i służył ewangelikom oraz katolikom, a po 1945 roku trafił w ręce katolików. Cmentarz w Leśnicy otwarto w październiku 1883 roku jako ewangelicki, powiększano go w 1893 i 1905 roku, a z czasów sprzed 1945 roku zachowały się w nim pojedyncze zabytkowe elementy. Cmentarz Brochowski przy ulicy Brochowskiej przeszedł od parafii ewangelickiej do katolickiej parafii św. Jerzego Męczennika i ma regularne kwatery oraz aleje lip i kasztanowców.

Gdzie we Wrocławiu są nekropolie wojenne?

Miejsca pochówku ofiar wojny wymagają ciszy i powagi, a ich historię warto znać przed wizytą. Cmentarz Żołnierzy Radzieckich na Skowroniej Górze to nekropolia około 7,5 tysiąca żołnierzy Armii Czerwonej, którzy polegli podczas oblężenia Wrocławia w 1945 roku. W 1945 roku powstało tu tymczasowe pole grzebalne, jedno z ośmiu takich miejsc we Wrocławiu i okolicy, a w latach 1947-48 wybrano je na docelowe miejsce pochówku.

Cmentarz Oficerów Radzieckich leży między ulicami Karkonoską a Wyścigową i zajmuje 5,3 hektara w kształcie trójkąta. Pochowano na nim 763 oficerów, w tym 69 nieznanych z imienia i nazwiska, a także dwóch niemieckich antyfaszystów, Horsta Viedta i Josefa Wagnera.

W Grabiszynie-Grabiszynku znajdziesz też Cmentarz Żołnierzy Włoskich o powierzchni 0,5 hektara. Zbudowano go w latach 1927-1928 w całości ze środków rządu włoskiego i poświęcono 2 listopada 1928 roku. Spoczywa tu 1016 osób, przede wszystkim włoscy żołnierze wzięci do niewoli po bitwie pod Caporetto w 1917 roku, którzy zmarli w obozach jenieckich we wschodnich Niemczech.

Czy we Wrocławiu można zobaczyć groby piastowskich książąt?

Tak. Mauzoleum Piastów Śląskich mieści się w kościele św. Klary i św. Jadwigi przy placu Nankiera, kilkaset metrów od Rynku. Zajmuje dawną nawę główną, zniszczoną podczas drugiej wojny światowej i przebudowaną na mauzoleum w latach 1968-1970. Zobaczysz tam płyty nagrobne książąt i księżniczek z dynastii Piastów, między innymi Henryka III Białego, Henryka V Grubego i jego syna Henryka VI Dobrego, ostatniego z wrocławskich książąt. Są też płyty kilkunastu książęcych córek, w większości opatek klasztoru. To dobry punkt do połączenia z muzeami we Wrocławiu.

Jakie cmentarze są czynne i jak działają dziś?

Większość miejsc z listy pełni swoją funkcję do dziś. Cmentarz Ducha Świętego na Tarnogaju otwarto w 1918 roku jako Cmentarz Świętego Henryka, według projektu architekta Theo Effenbergera. Dziś zajmuje ponad 8 hektarów przy ulicy Bardzkiej, a w 1978 roku zmienił nazwę, gdy przejęła go parafia Ducha Świętego. Cmentarz św. Maurycego na Gaju przy ulicy Działkowej, konsekrowany w 1940 roku, to trzecia nekropolia tej parafii. Cmentarz Świętej Rodziny na Sępolnie, założony w 1928 roku, to miejsce w spokojnej, zielonej części miasta.

Komunalne nekropolie powstały, gdy na dużych cmentarzach zaczęło brakować miejsc. Cmentarz na Psim Polu założono w 1996 roku i bywa nazywany Cmentarzem Kiełczowskim. Ma jedyne we Wrocławiu krematorium i przystosowano go do pochówków ziemnych oraz urnowych. Cmentarz w Jerzmanowie powstał na mocy uchwały Rady Miejskiej z 5 czerwca 1998 roku i urządzono go jak park z kaplicą pośrodku. Cmentarz w Pawłowicach przy ulicy Złocieniowej 29 ma trzy części oraz stanowisko archeologiczne z I-IV wieku naszej ery w części zachodniej.

Jak zachować się na cmentarzu i co jeszcze zobaczyć obok?

Cmentarz to miejsce modlitwy i pamięci. Zachowaj ciszę i szacunek, niezależnie od tego, czy idziesz do konkretnego grobu, czy na spacer po okolicy. Wszystkie obiekty z tej strony oznaczono jako bezpłatne, a podobne miejsca zebrano w zestawieniu bezpłatnych atrakcji we Wrocławiu i w szerszej kategorii cmentarze i pomniki we Wrocławiu.

Gdy chcesz dołożyć spacer, zajrzyj do parków i przyrody albo wybierz klimatyczne miejsca w mieście. Jeśli interesuje Cię zabytkowa zabudowa, sprawdź architekturę Wrocławia. Cmentarze z całego regionu znajdziesz w kategorii Cmentarze i nekropolie, a ogólny przegląd obiektów na stronie atrakcje we Wrocławiu.

Najczęściej zadawane pytania

Który wrocławski cmentarz jest najstarszy z tej listy?

Z opisanych miejsc najwcześniej, w 1866 roku, założono Cmentarz św. Wawrzyńca na Ołbinie, a w 1867 roku pierwszą część dawnego kompleksu Grabiszyńskiego. Cmentarz na Klecinie poświęcono w 1878 roku, a w Leśnicy otwarto w 1883 roku.

Gdzie leżą wojenne cmentarze w Wrocławiu?

Cmentarz Żołnierzy Radzieckich znajdziesz na Skowroniej Górze w dzielnicy Gaj, Cmentarz Oficerów Radzieckich między ulicami Karkonoską a Wyścigową, a Cmentarz Żołnierzy Włoskich w Grabiszynie-Grabiszynku.

Czy można zobaczyć groby Piastów?

Tak, w Mauzoleum Piastów Śląskich w kościele św. Klary i św. Jadwigi przy placu Nankiera.

Gdzie jest krematorium we Wrocławiu?

Jedyne we Wrocławiu krematorium działa na Cmentarzu Komunalnym Psie Pole, założonym w 1996 roku.