Architektura: Wrocław

Architektura we Wrocławiu to gotyckie kościoły, barokowe pałace, modernistyczna Hala Stulecia i mosty nad Odrą. Oto budowle, które pokazują epoki miasta.

Jakie style architektury zobaczysz w starych dzielnicach?

Gotyk najlepiej widać przy Rynku. Ratusz budowano od schyłku XIII do XVI wieku, a dziś mieści Muzeum Sztuki Mieszczańskiej z Galerią Sławnych Wrocławian. W pobliżu stoją Bazylika św. Elżbiety Węgierskiej z 91-metrową wieżą i Katedra św. Marii Magdaleny z XIV wieku. Późnogotycki, ceglany kościół św. Stanisława, św. Doroty i św. Wacława pokazuje typ kościoła halowego, a Kościół Najświętszej Maryi Panny na Piasku wzniesiono w XIV wieku w miejscu romańskiej świątyni.

Na Ostrowie Tumskim króluje archikatedra św. Jana Chrzciciela, czwarta świątynia w tym miejscu, z największymi w Polsce organami. Barok reprezentują Pałac królewski z początku XVIII wieku, dziś Muzeum Miejskie Wrocławia, oraz uniwersytecki Kościół Imienia Jezus z lat 1689-1698. Klasycyzm to Synagoga pod Białym Bocianem z 1829 roku. Przy Rynku stoi też Spółdzielczy Dom Handlowy Feniks, secesyjny dom towarowy z 1904 roku, a Hotel Monopol z 1892 roku zagrał w Popiele i diamencie Andrzeja Wajdy.

Z Rynku na Ostrów Tumski prowadzi Most Tumski, a po drodze mijasz Wyspę Piasek z gotyckim kościołem. Takie przejście to dobry sposób, by w jednej trasie zobaczyć ceglany gotyk, stalową konstrukcję mostu z 1889 roku i katedrę.

Co z XX wieku warto zobaczyć na własne oczy?

Symbolem modernizmu jest Hala Stulecia z 1913 roku według projektu Maxa Berga, ekspresjonistyczna hala widowiskowo-sportowa, pomnik historii i obiekt UNESCO. Obok stoi Pawilon Czterech Kopuł z lat 1912-1913, dziś oddział Muzeum Narodowego, i stalowa Iglica, 90-metrowa wieża z 1948 roku. Na Dąbiu zobaczysz WUWA, osiedle z wystawy Werkbundu z 1929 roku z odtworzonym przedszkolem DOIA.

Dziedzictwo wystawowe Wrocławia nie kończy się na 1913 roku. Iglica powstała w 1948 roku na Wystawę Ziem Odzyskanych, więc pokazuje inną epokę niż Hala, choć stoją obok siebie. Dzięki temu w jednym miejscu masz ekspresjonizm, żelbetowy pawilon i powojenną stal.

Techniczne wnętrza i bryły też robią wrażenie. Hala Targowa z 1908 roku ma paraboliczne żelbetowe łuki, uznawane za wczesne osiągnięcie inżynierskie. Dworzec Wrocław Główny to neogotycki gmach z halą peronową z 1857 roku. Na Borku stoi wieża ciśnień przy alei Wiśniowej z 1905 roku, ale galeria widokowa na 42 metrach jest obecnie zamknięta.

Które mosty i fontanny są architekturą na wolnym powietrzu?

Most Grunwaldzki z 1910 roku to zabytkowy most wiszący łączący centrum z placem Grunwaldzkim. Most Tumski z 1889 roku jest stalowy i dziś tylko dla pieszych, a Most Pokoju z 1959 roku powstał na miejscu mostu zniszczonego w 1945 roku. Mosty Uniwersyteckie to zespół dwóch stalowych mostów z XIX wieku, przebudowanych w latach 30. XX wieku. Kładka Zwierzyniecka z 1976 roku łączy brzegi przy Wielkiej Wyspie.

Fontanny dopełniają widoki. Fontanna Szermierz Hugo Lederera na placu Uniwersyteckim stoi od 1904 roku, neobarokowa Alegoria Walki i Zwycięstwa z 1905 roku przy Promenadzie Staromiejskiej w Szczepinie, a Wrocławska Fontanna w Parku Szczytnickim jest największą w Polsce. Do tej grupy należy też Figura św. Jana Nepomucena na placu Kościelnym, osiemnastowieczna rzeźba.

Gdzie obejrzeć architekturę w muzeum?

Muzeum Architektury w zespole pobernardyńskim to jedyne takie muzeum w Polsce, z ponad 20 tysiącami eksponatów. Muzeum Narodowe przy placu Powstańców Warszawy gromadzi ponad 200 tysięcy obiektów malarstwa i rzeźby, głównie sztuki śląskiej. Poza muzeami warto zajrzeć na Stary Cmentarz Żydowski przy Ślężnej z 1856 roku, dziś Muzeum Sztuki Cmentarnej, z około 12 tysiącami nagrobków.

Pałac królewski z wystawą 1000 lat Wrocławia i wspomniany Ratusz uzupełniają oglądanie fasad o wnętrza i historię miasta. Gdy zobaczysz bryłę z zewnątrz, w środku dowiesz się, kto i po co ją zbudował.

Jak ułożyć trasę?

Zacznij od Rynku i gotyku, przejdź na Ostrów Tumski, a drugi dzień poświęć na XX wiek: Halę Stulecia, WUWA i Iglicę. Gdy pada, schowaj się w atrakcjach na deszcz albo muzeach. Więcej nastroju dają klimatyczne miejsca, a tanio zwiedzisz miasto z bezpłatnymi atrakcjami. Podobne budowle z całego regionu znajdziesz na stronie architektura na Dolnym Śląsku, a ogólny przegląd na stronie atrakcje we Wrocławiu.

Najczęściej zadawane pytania

Co obejrzeć w jeden dzień?

Rynek z Ratuszem, bazylikę św. Elżbiety, Ostrów Tumski z archikatedrą oraz Halę Stulecia z Iglicą i Wrocławską Fontanną.

Czy Hala Stulecia jest na liście UNESCO?

Tak. To ekspresjonistyczna hala z 1913 roku według projektu Maxa Berga, pomnik historii i obiekt UNESCO. Obok masz Pawilon Czterech Kopuł, Iglicę i Wrocławską Fontannę, więc całe wystawowe założenie obejrzysz w jednym spacerze.

Gdzie zobaczyć secesję i modernizm?

Secesję pokazują Feniks z 1904 roku i Hotel Monopol z 1892 roku, a modernizm osiedle WUWA z 1929 roku.

Co jest wyższe, Iglica czy wieża bazyliki?

Wieża bazyliki św. Elżbiety ma 91 metrów, a stalowa Iglica 90 metrów.

Czy można wejść na wieżę ciśnień przy alei Wiśniowej?

Galeria widokowa na wysokości 42 metrów jest obecnie zamknięta.