Pomniki: Wrocław

Pomniki we Wrocławiu: pręgierz na Rynku, krasnal na Świdnickiej, miejsca pamięci i rzeźby w parkach. Zobacz, co upamiętniają i gdzie stoją.

Które pomniki we Wrocławiu warto znać w pierwszej kolejności?

Zacznij od Rynku. Pręgierz to rekonstrukcja zabytkowego pręgierza z 1492 roku: czworoboczny słup z piaskowca na trzystopniowym cokole, z figurką kata zwanego Rolandem. Oryginał stanął w miejscu wcześniejszego, drewnianego pręgierza z początku XIV wieku.

Zupełnie inny charakter ma Pomnik Pomarańczowej Alternatywy, czyli brązowy krasnal na deptaku ulicy Świdnickiej. Odsłonięto go w 2001 roku, a jego autorem jest Olaf Brzeski. Upamiętnia wrocławski ruch, który działał w mieście w czasie stanu wojennego. Na placu Solnym stoi z kolei Iglica: falowany granitowy obelisk w kształcie płomienia, zaprojektowany przez Adama Wyspiańskiego i postawiony w 1996 roku.

Miejsca pamięci: wojna, represje i zesłania

Przy kilku pomnikach warto zwolnić i zachować powagę. W parku Juliusza Słowackiego stoi Pomnik Ofiar Zbrodni Katyńskiej, w formie krzyża z granitowych płyt i figur Anioła Śmierci oraz Piety Katyńskiej. Pomnik Bohaterów Getta Warszawskiego odsłonięto w 1963 roku na skwerze przy ulicy Psie Budy. U zbiegu ulic Łąkowej i Druckiego-Lubeckiego znajdziesz pomnik ofiar Nocy Kryształowej, granitową macewę z 1998 roku na miejscu spalonej Nowej Synagogi.

Na Skwerze Sybiraków stoi Pomnik Zesłańcom Sybiru: dwunastometrowy krzyż łaciński przebijający mur, poświęcony w 2000 roku. Na Hubach odsłonięto w 2024 roku Pomnik Żołnierzy Niezłomnych, dzieło Tomasza i Konrada Urbanowiczów. Na skwerze przy Reymonta i Kleczkowskiej stoi betonowy Obelisk ku Czci Pomordowanych Patriotów z 1980 roku, który upamiętnia 314 ofiar nazizmu zamordowanych w pobliskim więzieniu. Na Bulwarze Słonecznym zobaczysz pomnik powstania węgierskiego z 2006 roku, a w Parku Grabiszyńskim Pomnik Wspólnej Pamięci, poświęcony mieszkańcom, których mogiły zlikwidowano po 1945 roku.

Pomniki w parkach: kolumna, popiersia i fontanna

W Parku Szczytnickim stoi Kolumna Fryderyka Wilhelma II, murowany pomnik z 1806 roku wzorowany na Kolumnie Trajana. Pierwszą, drewniano-tynkową kolumnę postawiono w 1797 roku, ale spłonęła w 1805 roku. W tym samym parku znajdziesz popiersie Friedricha Schillera z 1905 roku, zniszczone po wojnie i odtworzone w 1995 roku.

W tym samym parku Słowackiego, nieco dalej, stoi też neogotycki Pomnik Johanna Friedricha Knorra. Zaprojektował go Karl Lüdecke jako niewielką kapliczkę, a w 2017 roku wyremontowano go jako fontannę z głową lwa. Spokojniejszy jest pomnik Karola Linneusza w Ogrodzie Botanicznym UWr, popiersie z 1871 roku na ceglanym cokole, to raczej dodatek do wizyty w ogrodzie niż osobny cel wycieczki.

Pomniki ludzi: pastor, papież i pianista

Pomnik Papieża Jana XXIII przy ulicy Świętego Marcina na Ostrowie Tumskim to granitowa rzeźba Ludwiki Nitschowej, wysoka na 5,2 metra i jedyny pomnik tego papieża w Polsce. Przy kościele św. Elżbiety stoi Pomnik Dietricha Bonhoeffera, replika berlińskiego dzieła Karla Biedermanna; Bonhoeffer, ewangelicki pastor i przeciwnik nazizmu, pochodził z Wrocławia. Naprzeciw Narodowego Forum Muzyki zobaczysz popiersie Ignacego Jana Paderewskiego z brązu na szklanym postumencie, odsłonięte w 2018 roku.

Na dziedzińcu I Liceum Ogólnokształcącego leży Głaz Galla Anonima. Pierwotnie był pomnikiem Korpusu Friesena z 1913 roku, a od 1967 roku jest poświęcony Gallowi Anonimowi. Na terenie Uniwersytetu Ekonomicznego stoi popiersie Oskara Langego z 1974 roku, wykonane z sjenitu przez Władysława Tumkiewicza i ustawione na granitowym cokole. Odsłonięto je w dniu, w którym uczelnia przyjęła imię patrona.

Mniej oczywiste pomniki

Obok wejścia do Panoramy Racławickiej stoi obelisk Konstytucji 3 Maja z 1994 roku, autorstwa Alojzego Gryta. Na placu św. Macieja na Nadodrzu zachowała się częściowa rekonstrukcja półrotundy z 2005 roku, pozostałość po pomniku 6 Regimentu Artylerii Polowej, zburzonym w 1945 roku. Na dziedzińcu Ossolineum stoi zrekonstruowany pomnik poległych w I wojnie światowej uczniów i nauczycieli gimnazjum św. Macieja. Przy ulicy Janickiego znajdziesz ormiański chaczkar odsłonięty we wrześniu 2012 roku, kamienną stelę upamiętniającą ludobójstwo Ormian i wielowiekową obecność Ormian w Polsce. Na Kowalach, przy alei Kochanowskiego, leży głaz z 1917 roku z tablicą z 1983 roku, upamiętniający budowniczych Odrzańskiej Drogi Wodnej. W Parku Wschodnim stoi częściowo zachowany pomnik nazistowski z 1937 roku, poświęcony oddziałom SA; to dokument trudnej historii, a nie miejsce na uroczyste zwiedzanie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy zwiedzanie pomników we Wrocławiu jest płatne?

Nie. Wszystkie obiekty z tej strony mają tag „Bezpłatne”. Zobacz też inne bezpłatne atrakcje Wrocławia.

Który pomnik jest najstarszy?

Wśród opisanych miejsc najstarsze są pręgierz na Rynku, którego obecna wersja jest rekonstrukcją pręgierza z 1492 roku, oraz Kolumna Fryderyka Wilhelma II z 1806 roku w Parku Szczytnickim.

Jak ułożyć trasę po pomnikach w centrum?

Zacznij na Rynku od pręgierza, przejdź deptakiem Świdnickim do krasnala Pomarańczowej Alternatywy, a potem do parku Słowackiego, gdzie stoją pomniki Katyński i Knorra. Więcej miejsc pamięci znajdziesz w zestawieniu cmentarzy i pomników Wrocławia.

Gdzie szukać pomników w całym regionie?

Sprawdź listę pomników na Dolnym Śląsku.