Muzea

Muzea we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku: od Panoramy Racławickiej po podziemne trasy. Sprawdź, co wybrać na deszcz i z dziećmi.

Ta lista łączy wielkie muzea miejskie, małe placówki w górskich miasteczkach i podziemne trasy w dawnych kopalniach. Różnią się tematem, skalą i czasem, jaki trzeba na nie przeznaczyć, dlatego niżej dzielimy je według tego, po co jedziesz: na deszcz, z dziećmi, dla historii przemysłu albo dla pamięci o drugiej wojnie światowej.

Które muzeum we Wrocławiu wybrać na początek?

Na początek wybierz Panoramę Racławicką, jeśli masz godzinę lub dwie, Muzeum Narodowe, jeśli lubisz malarstwo i rzeźbę, albo Pałac Królewski, jeśli chcesz zrozumieć historię miasta. Ratusz na Rynku to dobre uzupełnienie, bo leży w samym centrum i łatwo go wpleść w spacer po Starym Mieście.

Panorama Racławicka to muzeum zbudowane wokół jednego eksponatu: ogromnego malowidła cykloramicznego przedstawiającego bitwę pod Racławicami, namalowanego pod kierunkiem Jana Styki i Wojciecha Kossaka. Oglądasz je ze środkowej platformy, otoczony obrazem ze wszystkich stron. To oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

Muzeum Narodowe przy placu Powstańców Warszawy to jedno z głównych muzeów Dolnego Śląska. Zbiory liczą ponad dwieście tysięcy eksponatów malarstwa i rzeźby, głównie sztuki śląskiej. Do Muzeum Narodowego należy też Pawilon Czterech Kopuł, zabytkowy pawilon wystawowy z lat 1912-1913 przy Hali Stulecia.

Pałac Królewski to barokowy pałac z początku XVIII wieku, rezydencja pruskich Hohenzollernów, dziś Muzeum Miejskie Wrocławia z wystawą 1000 lat Wrocławia. Późnogotycki ratusz mieści Muzeum Sztuki Mieszczańskiej z Galerią Sławnych Wrocławian.

Jakie muzea wybrać na deszczowy dzień?

Na deszcz wybierz muzea z dużą ekspozycją pod dachem i zaplanuj dwa w tej samej okolicy. We Wrocławiu będą to Panorama Racławicka i Muzeum Narodowe, Centrum Historii Zajezdnia albo Arsenał Miejski. W regionie sprawdzą się Muzeum Papiernictwa i Twierdza Kłodzko.

Centrum Historii Zajezdnia przy Grabiszyńskiej mieści się w dawnej zajezdni tramwajowej i pokazuje wystawę Wrocław 1945-2016. Muzeum Militariów, oddział Muzeum Miejskiego Wrocławia, zajmuje Arsenał Miejski z 1459 roku przy ulicy Cieszyńskiego i opowiada historię uzbrojenia.

Poza miastem dobrze sprawdza się Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju, które działa w młynie z XVI i XVII wieku i pokazuje czynną produkcję papieru czerpanego. Twierdza Kłodzko to z kolei zachowany system fortyfikacji z naziemnymi trasami i podziemnymi korytarzami kontrminowymi. Zamek Grodno w Zagórzu Śląskim, gotycki, z XIV wieku, mieści muzeum z trasą zwiedzania.

Gdzie z dziećmi: muzea i miejsca, w których można dotykać?

Z dziećmi wybierz muzea interaktywne: Hydropolis o wodzie we Wrocławiu, Muzeum Gry i Komputery Minionej Ery albo Karkonoskie Tajemnice w Karpaczu. Młodsze dzieci lubią też skansen w Kudowie-Zdroju i Muzeum Ziemi w Kletnie, które ma plenerowy Park Jurajski.

Hydropolis to centrum edukacji ekologicznej o wodzie, urządzone w dawnym podziemnym zbiorniku wody pitnej przy ulicy Na Grobli. Jest jedynym tego typu ośrodkiem w Polsce. Muzeum Gry i Komputery Minionej Ery to pierwsze w Polsce muzeum retroinformatyki, w budynku Dworca Świebodzkiego, z ponad 200 komputerami i konsolami oraz 500 konsolami przenośnymi. W Karpaczu działa także Muzeum Konsol Gier Video z ponad 100 konsolami, z częścią sprzętu udostępnioną do grania.

Karkonoskie Tajemnice w Karpaczu to interaktywna, podziemna wystawa o Duchu Gór i legendach Karkonoszy. Muzeum Ziemi w Kletnie to prywatne muzeum minerałów i skamieniałości z kolekcją gniazd jaj dinozaurów, tuż przy wejściu do Jaskini Niedźwiedzia. Skansen „Szlak Ginących Zawodów” w Kudowie-Zdroju ma zabytkowy wiatrak z 1902 roku, pokazy garncarstwa, kuźnię, dom chleba i mini zoo. Więcej pomysłów dla rodzin zebraliśmy w kategorii atrakcji dla dzieci.

Które podziemne trasy i muzea techniki są na Dolnym Śląsku?

Najwięcej tras pod ziemią jest w Sudetach: w Złotym Stoku, Kowarach, Głuszycy i Kamiennej Górze. Każda ma inny temat, od złota i arsenu, przez uran, po niemieckie projekty z drugiej wojny światowej. Zabierz ciepłą bluzę, bo pod ziemią jest chłodniej niż na powierzchni.

W Złotym Stoku działa Kopalnia Złota z trasami w dawnej kopalni złota i arsenu, a także Sztolnia Ochrowa, znana z nietypowych barw skał. Kopalnia Złota Aurelia w Złotoryi to nieczynna kopalnia, udostępniona turystom od 1973 roku. W Kowarach Sztolnie Kowary prowadzą przez dawną kopalnię uranu Liczyrzepa, otwartą dla zwiedzających w 2000 roku, z monitoringiem promieniowania na całej trasie.

Podziemny kompleks Riese Włodarz w Górach Sowich to największy turystycznie dostępny fragment niemieckiego projektu Riese, z około 3200 metrami korytarzy, podziemnym kinem i przeprawą łodzią. W Kamiennej Górze działa Project Arado, trasa w formie fabularyzowanej gry. W Wałbrzychu Centrum Nauki i Sztuki Stara Kopalnia zajmuje teren dawnej kopalni Julia i łączy muzeum przemysłu, pracownię ceramiki i galerię sztuki współczesnej.

Pasjonaci techniki znajdą jeszcze Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej, w dawnej parowozowni wachlarzowej, z największą w Polsce kolekcją taboru kolejowego, oraz dwa muzea motoryzacji: Topacz w Ślęzie i WENA w Oławie.

Jakie zamki, klasztory i pałace działają jako muzea?

Zamki i klasztory jako muzea to dobry wybór, gdy chcesz połączyć zwiedzanie budowli z wystawą. Wybierz Lubiąż, Bolków albo Głogów. Oprócz zbiorów zobaczysz tu samą architekturę i historię miejsca, a w kategorii zabytków znajdziesz resztę zamków i pałaców regionu.

Opactwo Cystersów w Lubiążu to największe opactwo cysterskie na świecie, nazywane arcydziełem śląskiego baroku, z kryptą Piastów śląskich. Zamek w Bolkowie to ruiny średniowiecznego zamku z najstarszym zachowanym w Polsce oknem i okrągłą Wieżą Dziobową. Zamek Książąt Głogowskich w Głogowie z XIII wieku mieści dziś Muzeum Archeologiczno-Historyczne.

W pałacach znajdziesz kolekcje i wnętrza: Pałac w Łomnicy z XVII wieku, odbudowany po dewastacji, działa jako muzeum wnętrz i hotel, a Pałac w Sobieszowie w Jeleniej Górze to centrum edukacyjne Karkonoskiego Parku Narodowego. Muzeum Regionalne w Jaworze mieści się w dawnym zespole klasztornym pobernardyńskim z XV wieku, a zwiedzanie obejmuje też wieżę zamkową.

Jakie muzea warto znać poza Wrocławiem?

Poza Wrocławiem sprawdź muzea w mniejszych miastach, które mają jeden wyrazisty temat: ceramikę w Bolesławcu, Ślężę w Sobótce, przyrodę w Kudowie-Zdroju albo historię w Lubinie. Zajmują zwykle mało czasu i dobrze wypełniają przerwę między szlakami albo dzień z gorszą pogodą.

Muzeum Ceramiki w Bolesławcu przy ulicy Zgorzeleckiej pokazuje ceramikę bolesławiecką sprzed i po 1945 roku oraz warsztat dawnego garncarstwa. Muzeum Ślężańskie w Sobótce mieści się w renesansowym Domu Opata z 1568 roku i opowiada o historii i przyrodzie Ślęży. Ekocentrum Parku Narodowego Gór Stołowych w Kudowie-Zdroju pokazuje przyrodę pasma i dawną ekspozycję Muzeum Żaby.

Muzeum Historyczne w Lubinie ma cztery lokalizacje: Ratusz, Park Leśny, teren przy stacji kolejowej i Galerię Pałacyk. We Wrocławiu warto też zajrzeć do mniejszych placówek: Herbarium-Muzeum Przyrodnicze przy placu Bema przechowuje najstarszy zielnik w Polsce, a Muzeum Farmacji mieści się w kamienicy Dom Śląskiego Aptekarza na Kurzym Targu. Muzeum Człowieka przy Kuźniczej jest od 2020 roku zamknięte, bez podanego terminu ponownego otwarcia.

Gdzie znaleźć miejsca pamięci i muzea poświęcone drugiej wojnie światowej?

Miejsca pamięci i muzea wojenne to Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy, Podziemny kompleks Riese Włodarz w Głuszycy i Stary Cmentarz Żydowski we Wrocławiu przy Ślężnej. Wymagają spokojniejszego tempa niż zwykłe muzeum, ciszy i więcej czasu na dojazd, bo część z nich leży poza głównymi trasami turystycznymi.

Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy działa na terenie dawnego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego z lat 1940-1945 i jest miejscem pamięci ofiar. Stary Cmentarz Żydowski przy Ślężnej, założony w 1856 roku, ma około 12 tysięcy nagrobków i działa jako Muzeum Sztuki Cmentarnej. Obie wizyty traktuj jak spacer w ciszy.

Najczęściej zadawane pytania

Które muzeum we Wrocławiu wybrać z dziećmi?

Postaw na Hydropolis, Muzeum Gry i Komputery Minionej Ery albo Panoramę Racławicką, jeśli dzieci wytrzymają dłuższe oglądanie jednego obrazu. Sprawdź też wystawy w Ratuszu i w Centrum Historii Zajezdnia.

Co robić w Karpaczu, gdy pada?

W Karpaczu działają Karkonoskie Tajemnice, interaktywna wystawa o legendach Karkonoszy, i Muzeum Konsol Gier Video. Oba są pod dachem. W Kowarach niedaleko jest podziemna trasa w dawnej kopalni uranu.

Czy w muzeach na Dolnym Śląsku są trasy podziemne?

Tak. Złoty Stok, Kowary, Głuszyca i Kamienna Góra mają podziemne trasy w dawnych kopalniach lub schronach. Pod ziemią jest chłodno, więc zabierz cieplejszą odzież.

Które muzea są prywatne?

Muzea motoryzacji Topacz w Ślęzie i WENA w Oławie, Muzeum Kolejnictwa na Śląsku, Muzeum Ziemi w Kletnie i Muzeum Konsol Gier Video w Karpaczu to placówki prywatne. Zasady zwiedzania ustalają ich właściciele.

Jak połączyć dwa muzea w jeden dzień?

We Wrocławiu zestaw Panoramę Racławicką z Muzeum Narodowym, a po południu przejdź na Rynek do ratusza. Wszystkie atrakcje miasta zobaczysz na stronie atrakcji we Wrocławiu.