Architektura

Architektura na Dolnym Śląsku: Hala Stulecia, zamki, opactwa i twierdze. Zobacz, które budowle zaplanować w trasie po regionie.

Które budowle we Wrocławiu najlepiej pokazują architekturę miasta?

Zacznij od Hali Stulecia na Biskupinie. To ekspresjonistyczna hala widowiskowo-sportowa z 1913 roku, zaprojektowana przez Maxa Berga, pomnik historii i obiekt z listy UNESCO. Obok stoi Pawilon Czterech Kopuł, żelbetowy budynek wystawowy z lat 1912-1913, dziś oddział Muzeum Narodowego. Pod jednym adresem zobaczysz więc dwa różne podejścia do betonu sprzed ponad stu lat.

W centrum zajrzyj na Rynek, gdzie stoi późnogotycki ratusz, budowany od schyłku XIII do XVI wieku i mieszczący Muzeum Sztuki Mieszczańskiej. W północno-zachodnim narożniku Rynku wznosi się bazylika św. Elżbiety Węgierskiej z 91-metrową wieżą. Z kolei przy ulicy Piaskowej działa Hala Targowa z 1908 roku, której paraboliczne łuki żelbetowe uznaje się za wczesne osiągnięcie inżynierskie. Po innych budowlach miasta przejdziesz dzięki stronie architektura we Wrocławiu.

Gdzie zobaczyć mosty i architekturę nad Odrą?

Dwa mosty warto obejrzeć z bliska. Most Tumski z 1889 roku to stalowa, nitowana konstrukcja łącząca Ostrów Tumski z Wyspą Piasek, dziś tylko dla pieszych. Most Grunwaldzki z 1910 roku to most wiszący na dwóch pylonach z cegły klinkierowej, oblicowanych granitem. Oba mają status zabytków techniki, więc dobrze wpisują się w spacer śladem inżynierii.

Od Mostu Tumskiego do archikatedry św. Jana Chrzciciela jest już blisko. Gotycka katedra biskupów wrocławskich ma galeryjkę widokową na wieży i największe w Polsce organy, a dla architekta jest ciekawa także dlatego, że to czwarta świątynia w tym miejscu.

Jakie zamki i fortyfikacje trzeba mieć w planie?

Największy z nich to Książ w Wałbrzychu, trzeci co do wielkości zamek w Polsce, położony nad wąwozem Pełcznicy. Pod miastem zobaczysz też gotycki zamek Grodno z XIV wieku na szczycie Choiny, a pozostałe obiekty tego miasta zebrano na stronie architektura w Wałbrzychu.

W Karkonoszach wejdź na górę Chojnik, gdzie stoi ruina gotyckiego zamku Chojnik, spalonego piorunem w 1675 roku. Tamtejsze zabytki znajdziesz także na stronie architektura w Jeleniej Górze. Na zachodzie regionu leży zamek Czocha nad Zalewem Leśniańskim, obronny zamek graniczny ze średniowiecznym stołpem, który dziś działa jako hotel i ośrodek konferencyjny. Podobnie jest z gotyckim zamkiem w Kliczkowie nad Kwisą, również zamienionym na hotel.

Wielbiciele fortyfikacji mają do wyboru Twierdzę Kłodzko z naziemnymi trasami i podziemnymi korytarzami kontrminowymi oraz pruską Twierdzę Srebrnogórską, zespół sześciu fortów z XVIII wieku. Inne obiekty z okolic Kłodzka zobaczysz na stronie architektura w Kłodzku.

Gdzie zobaczyć ruiny zamków na krótką wycieczkę?

Ruiny zamków dobrze sprawdzają się na krótkie wycieczki. W Bolkowie na Zamkowym Wzgórzu stoją ruiny z najstarszym zachowanym w Polsce oknem i okrągłą Wieżą Dziobową. Na bazaltowym wzniesieniu w gminie Zagrodno wznosi się zamek Grodziec, przebudowywany od XII do XX wieku, leżący przy Szlaku Zamków Piastowskich. W Janowicach Wielkich zobacz ruiny zamku Bolczów na granitowym występie w Rudawach Janowickich, a w Żmigrodzie pozostałości barokowego pałacu i gotycką wieżę mieszkalną w parku nad Baryczą. Lwówek Śląski ma własną stronę z architekturą: architektura w Lwówku Śląskim.

Które kościoły i opactwa są najciekawsze architektonicznie?

W Świdnicy stoi Kościół Pokoju, największa drewniana barokowa świątynia w Europie, od 2001 roku na liście UNESCO. W Karpaczu znajdziesz Świątynię Wang, norweski kościół słupowy z XII-XIII wieku, przeniesiony pod Śnieżkę w 1842 roku. Barok w pełnej skali pokaże opactwo cystersów w Lubiążu, największe opactwo cysterskie na świecie, którego kubatura jest trzykrotnie większa niż Zamku Królewskiego na Wawelu.

Krzeszów to drugi barokowy zespół cysterski, uznany za Pomnik Historii. W Kamieńcu Ząbkowickim obejrzysz neogotycki pałac Marianny Orańskiej na Grodowym Wzgórzu, w otoczeniu parku, a w Łomnicy barokowy pałac z XVII wieku z Domem Wdowy. Spokojniejszy w tonie jest wrocławski wątek żydowski: klasycystyczna synagoga pod Białym Bocianem z 1829 roku przy ulicy Pawła Włodkowica.

Czy architekturę da się połączyć z muzeami i przyrodą?

Tak. Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju działa w zabytkowym młynie papierniczym z XVI-XVII wieku i ma czynną produkcję papieru czerpanego. Arboretum Wojsławice koło Niemczy to ogród botaniczny z kolekcjami różaneczników, liliowców, bukszpanów i piwonii, więc to dobry przerywnik w trasie po murach. Z kolei po zwiedzaniu miasta wejdź do Muzeum Narodowego we Wrocławiu z kolekcją malarstwa i rzeźby, głównie sztuki śląskiej.

Najczęściej zadawane pytania

Od czego zacząć zwiedzanie architektury Dolnego Śląska?

Od Wrocławia: Hala Stulecia, Rynek z ratuszem i Ostrów Tumski dają szybki przegląd epok. Potem jedź do Wałbrzycha na Książ albo do Świdnicy na Kościół Pokoju.

Czy architekturę da się zwiedzać samotnie?

Tak. Wiele z tych obiektów, na przykład hala, mosty, zamki czy kościoły, ma w opisie tag Solo, czyli nadaje się na spokojne wyjście w pojedynkę.

Gdzie zobaczyć architekturę, gdy pada?

Wybierz obiekty ze zwiedzaniem we wnętrzach: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, ratusz, Twierdza Kłodzko, zamek Grodno, opactwo w Lubiążu albo Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju.

Które zamki są dziś hotelami?

Zamek Czocha nad Zalewem Leśniańskim oraz zamek w Kliczkowie nad Kwisą działają jako hotele i ośrodki konferencyjne. Przed wizytą sprawdź, jakie zasady zwiedzania obowiązują.